بیماری سرخک در کودکان؛ علت ، علائم و راه درمان

این مقاله در تاریخ 11-07-1405 توسط تیم تولید محتوای شرکت خدمات پرستاری زندگی برتر اکسین بازبینی و به‌روزرسانی شده است.

خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:

سرخک در کودکان یک بیماری ویروسی بسیار مسری است که با علائمی مانند تب، سرفه، آبریزش بینی، قرمزی چشم و بثورات پوستی قرمز شناخته می شود. این بثورات معمولا ابتدا در صورت و ناحیه سر ظاهر شده و سپس به سایر قسمت های بدن گسترش می یابند. تشخیص به موقع سرخک اهمیت زیادی دارد، زیرا بیماری می تواند در برخی کودکان به عوارضی مانند عفونت گوش، ذات الریه یا التهاب مغز منجر شود.

درمان سرخک بیشتر بر کنترل علائم، تامین مایعات و استراحت و پیشگیری از عوارض متمرکز است و مراقبت صحیح از کودک نیز برای کاهش ناراحتی و جلوگیری از انتقال بیماری اهمیت دارد. در ادامه با علت ابتلا به سرخک، علائم سرخک در کودکان، شکل جوش های سرخک و روش های مراقبت از جمله استفاده از خدمات پرستار کودک و درمان سرخک در کودکان آشنا می شویم.

سرخک در کودکان چیست؟

سرخک در کودکان یک بیماری ویروسی بسیار مسری است که عامل آن ویروس سرخک است. این بیماری می تواند در هر سنی ایجاد شود، اما کودکان واکسینه نشده بیشتر در معرض ابتلا قرار دارند. سرخک معمولا با تب، سرفه، آبریزش بینی و قرمزی چشم ها شروع می شود و پس از چند روز بثورات پوستی ظاهر می شوند.

ویروس سرخک عمدتا از طریق هوا و ترشحات تنفسی فرد مبتلا هنگام سرفه و عطسه منتقل می شود و به همین دلیل می تواند به سرعت میان افراد، به ویژه در محیط های شلوغ و تماس های نزدیک، گسترش پیدا کند. بثورات پوستی سرخک معمولا از ناحیه صورت و سر شروع شده و به تدریج به گردن و سایر قسمت های بدن می رسند.

سرخک در بعضی کودکان بدون عارضه جدی بهبود پیدا می کند، اما می تواند با عوارضی مانند عفونت گوش، ذات الریه و در موارد شدید التهاب مغز همراه شود. به همین دلیل، تشخیص بیماری و پیگیری وضعیت کودک اهمیت دارد. واکسیناسیون نیز مهم ترین راه پیشگیری از سرخک و کاهش خطر شیوع آن است.

به نقل از وب‌سایت who :

سرخک یک بیماری ویروسی بسیار مسری است که از طریق هوا و تماس با ترشحات بینی یا گلو فرد مبتلا منتشر می‌شود. علائم اولیه آن شامل تب بالا، سرفه، آبریزش بینی، چشم‌های قرمز و بروز جوش‌های پوستی است.

این بیماری به‌ویژه در کودکان زیر 5 سال و افرادی که سیستم ایمنی ضعیف دارند، می‌تواند منجر به عوارض جدی مانند نابینایی، التهاب مغز، اسهال شدید و مشکلات تنفسی شود. واکسیناسیون سرخک که از سال 1963 معرفی شده، مؤثرترین راه پیشگیری از این بیماری است و تاکنون جان 57 میلیون نفر را در بازه 2000 تا 2022 نجات داده است.

سرخک در کودکان به چه معناست؟

سرخک در کودکان یا میزلز، یک بیماری ویروسی عفونی است که به طور عمده در کودکان مشاهده می‌شود. این بیماری توسط ویروس سرخک که از خانواده ویروس‌های پارامیکسو بوده و با نام علمی measles virus شناخته شده، ایجاد می‌شود. سرخک به راحتی از طریق قطرات تنفسی در هوا منتقل می‌شود و می‌تواند به شدت مسری باشد. علائم اولیه شامل تب بالا، سرفه، آبریزش بینید و التهاب چشم‌ها است.

پس از چند روز از شروع علائم اولیه، به طور معمول، جوش‌های قرمزی بر روی پوست به ویژه در ناحیه صورت و پشت گوش‌ها ظاهر می‌شود. این جوش‌ها به تدریج به سمت پایین بدن گسترش می‌یابند. جوش‌های سرخک به طور معمول به شکل لکه‌های قرمز و بزرگ همراه با نقطه‌های سفید کوچک درون آن‌ها (که به نام “کوبنیک” شناخته شده) ظاهر می‌شوند.

با وجود اینکه سرخک یک بیماری عفونی است که می‌تواند جدی باشد؛ اما در اکثر موارد می‌توان با واکسیناسیون به راحتی از آن پیشگیری کرد. واکسن MMR (سرخک، اوریون، و سرخجه) به طور گسترده‌ای در برنامه‌های واکسیناسیون کودکان قرار دارد و در کاهش شیوع این بیماری بسیار مؤثر است.

سرخک از چی میاد و چگونه منتقل می شود؟

سرخک از عفونت با ویروس سرخک ایجاد می شود. این ویروس در دستگاه تنفسی فرد مبتلا تکثیر می شود و می تواند هنگام سرفه، عطسه یا صحبت کردن از طریق ذرات تنفسی وارد هوای اطراف شود. فردی که ایمنی کافی در برابر سرخک ندارد، در صورت قرار گرفتن در معرض ویروس ممکن است به بیماری مبتلا شود.

سرخک فقط در اثر تماس مستقیم با فرد بیمار منتقل نمی شود. ویروس می تواند برای مدتی در هوای محیط باقی بماند و فرد سالم حتی بدون تماس مستقیم با بیمار نیز در معرض آن قرار بگیرد. به همین دلیل سرخک یکی از بیماری های بسیار مسری است و در محیط های شلوغ یا میان افرادی که واکسیناسیون کامل ندارند، می تواند به سرعت گسترش پیدا کند.

احتمال ابتلا در کودکانی که واکسن سرخک را دریافت نکرده اند یا ایمنی کافی در برابر بیماری ندارند بیشتر است. بنابراین، واکسیناسیون و جلوگیری از تماس کودک مبتلا با افراد دیگر از مهم ترین اقدامات برای پیشگیری از انتشار سرخک هستند.

سرخجه چیست؟

سرخجه در کودکان یا روبلا، یک بیماری ویروسی است که عمدتاً در کودکان و نوجوانان مشاهده می‌شود. این بیماری به وسیله ویروس روبلا ایجاد شده و به طور معمول با علائم شبیه به سرماخوردگی شروع می‌شود و  شامل تب، سردرد، و خستگی است. یکی از ویژگی‌های بارز سرخجه، بروز rash قرمز رنگی است که معمولاً از صورت شروع شده و به تدریج به سایر قسمت‌های بدن گسترش می‌یابد.

سرخجه به طور کلی یک بیماری خفیف به شمار می‌آید و مانند ماکروسفالی نادر نیست و در بسیاری از موارد، بدون عوارض جدی بهبود می‌یابد. با این حال، اگر یک زن باردار به سرخجه مبتلا شود، می‌تواند خطرات جدی برای جنین ایجاد کند، از جمله نقص‌های مادرزادی مانند کوری، ناشنوایی و مشکلات قلبی. به همین دلیل، واکسیناسیون سرخجه در بسیاری از کشورها برای پیشگیری از این بیماری و جلوگیری از عوارض آن بسیار مهم است. تشخیص سرخجه معمولاً از طریق ارزیابی علائم بالینی و تأیید آزمایش‌های خون انجام می‌شود.

تفاوت سرخک و سرخجه در کودکان چیست؟

سرخک و سرخجه هر دو بیماری های ویروسی مسری هستند و ممکن است با تب و بثورات پوستی همراه باشند، اما عامل بیماری، الگوی علائم و عوارض آنها با یکدیگر تفاوت دارد. به همین دلیل، فرق سرخک با سرخجه را نمی توان فقط بر اساس ظاهر جوش ها مشخص کرد و در موارد مشکوک، تشخیص پزشکی اهمیت دارد.

علت ابتلا به سرخک در کودک

سرخک، یک بیماری ویروسی است که به وسیله ویروس سرخک ایجاد می‌شود. این ویروس در خانواده “پارامیکسو ویروس” قرار دارد. علت ابتلا به سرخک در کودکان به طور کلی به شرح زیر است:

1. انتقال ویروسی: ویروس سرخک از طریق قطرات تنفسی که در زمان سرفه یا عطسه فرد بیمار پخش شده، منتقل می‌شود. این قطرات می‌توانند به راحتی به داخل دستگاه تنفسی دیگران وارد شده و باعث بیماری فرد شود.
2. تماس با مواد آلوده: تماس با اشیاء یا سطوح آلوده به ویروس سرخک نیز می‌تواند باعث انتقال ویروس شده، اگرچه این روش انتقال کمتر از طریق قطرات تنفسی شایع است.
3. عدم ایمنی: کودکانی که به طور کامل واکسینه نشده‌اند، بیشتر در معرض ابتلا به سرخک قرار دارند. واکسن سرخک (MMR) که شامل واکسنی برای سرخک، بیماری اوریون و سرخچه است، به طور مؤثر از ابتلا به سرخک جلوگیری می‌کند. عدم دریافت این واکسن یا دریافت نکردن دوزهای لازم باعث عدم ایمنی در برابر ویروس می‌شود.
4. سن: کودکان زیر ۱۲ ماه به دلیل سیستم ایمنی نارس ممکن است بیشتر در معرض ابتلا به سرخک قرار گیرند، زیرا واکسن سرخک به طور معمول از سن ۱۲ ماهگی به بعد تجویز می‌شود.

در کل، سرخک یک بیماری بسیار مسری است که به راحتی از فردی به فرد دیگر منتقل می‌شود و واکسیناسیون بهترین راه برای پیشگیری از ابتلا به آن است.

علائم سرخک و سرخجه در کودکان

سرخک و سرخجه هر دو بیماری ویروسی هستند و ممکن است با تب و بثورات پوستی همراه باشند، اما علائم و شدت بیماری در آنها یکسان نیست. علائم سرخک در کودکان معمولا با تب، سرفه، آبریزش بینی و قرمزی چشم شروع می شود و پس از چند روز بثورات پوستی ظاهر می شوند.

علائم اولیه سرخک در کودکان

علائم سرخک معمولا چند روز پس از ابتلا شروع می شوند و ممکن است شامل موارد زیر باشند:

• تب: تب کودکان در سرخک می تواند بالا باشد و همزمان با شروع علائم تنفسی یا کمی بعد از آن ایجاد شود.
• سرفه و آبریزش بینی: سرفه، آبریزش بینی و احساس ناخوشی از علائم شایع سرخک هستند.
• قرمزی و التهاب چشم: چشم ها ممکن است قرمز، اشک آلود و حساس به نور شوند.
• لکه های داخل دهان: لکه های کوچک سفید رنگی به نام لکه های کوپلیک ممکن است در داخل دهان و روی مخاط گونه دیده شوند. این لکه ها از نشانه های مهم سرخک هستند و معمولا پیش از بثورات پوستی ظاهر می شوند.

علائم سرخک خفیف در کودکان

شدت علائم سرخک در همه کودکان یکسان نیست. در موارد خفیف ممکن است تب و علائم تنفسی شدت کمتری داشته باشند، اما ظهور بثورات پوستی همچنان می تواند مطرح کننده بیماری باشد. بنابراین، علائم سرخک خفیف در کودکان نیز باید توسط پزشک بررسی شود، به ویژه اگر کودک واکسیناسیون کامل نداشته یا با فرد مبتلا در تماس بوده باشد.

بثورات پوستی سرخک

بثورات سرخک معمولا چند روز پس از شروع علائم اولیه ظاهر می شوند. این بثورات به صورت لکه ها و برجستگی های قرمز شروع شده و معمولا ابتدا روی صورت و خط رویش مو دیده می شوند. سپس به سمت گردن، تنه، دست ها و پاها گسترش پیدا می کنند. شکل و نحوه انتشار این بثورات می تواند به تشخیص سرخک کمک کند.

علائم سرخجه

سرخجه نیز می تواند باعث تب خفیف، تورم غدد لنفاوی و بثورات پوستی شود. بثورات سرخجه معمولا از صورت شروع شده و به سایر قسمت های بدن گسترش پیدا می کنند. با توجه به شباهت بعضی علائم، تشخیص سرخجه از سرخک تنها بر اساس ظاهر بثورات همیشه امکان پذیر نیست و در صورت شک به بیماری، ارزیابی پزشکی اهمیت دارد.

اگر کودک همراه با بثورات پوستی دچار تب بالا، سرفه شدید، تنفس دشوار، بی حالی قابل توجه، کاهش سطح هوشیاری یا کم آبی بدن شده است، باید هرچه سریع تر تحت ارزیابی پزشکی قرار گیرد.

سرخجه از طریق قطرات تنفسی، تماس با ترشحات فرد آلوده یا اشیاء آلوده و از مادر به جنین منتقل می‌شود.

شکل جوشهای سرخک در کودکان چگونه است؟

شکل جوشهای سرخک معمولا به صورت لکه ها و برجستگی های قرمز و لکه دار روی پوست دیده می شود. این بثورات معمولا چند روز پس از شروع تب، سرفه، آبریزش بینی و قرمزی چشم ظاهر می شوند و ابتدا روی صورت و ناحیه سر دیده می شوند. سپس به سمت گردن و سایر قسمت های بدن گسترش پیدا می کنند.

در شکل جوشهای سرخک در کودکان معمولا می توان روند گسترش بثورات را از صورت به سمت پایین بدن مشاهده کرد. با پیشرفت بیماری، قسمت بیشتری از پوست ممکن است درگیر شود و بثورات به صورت گسترده تری روی تنه، دست ها و پاها دیده شوند. این بثورات معمولا حدود ۴ تا ۷ روز باقی می مانند و برخلاف بسیاری از بیماری های پوستی، معمولا خارش ندارند.

با این حال، ظاهر بثورات به تنهایی برای تشخیص قطعی سرخک کافی نیست. اگر کودک همراه با این جوش ها تب، سرفه، آبریزش بینی یا قرمزی چشم دارد، به ویژه اگر واکسیناسیون کامل نداشته یا با فرد مبتلا در تماس بوده است، باید توسط پزشک بررسی شود.

سرخک در نوزادان و کودکان زیر یک سال

سرخک در نوزادان و کودکان زیر یک سال می تواند با همان علائم اصلی بیماری در کودکان بزرگ تر بروز کند، اما به دلیل سن پایین، بروز علائم مشکوک و پیگیری وضعیت کودک اهمیت بیشتری دارد. نوزادی که با فرد مبتلا به سرخک تماس داشته یا دچار تب، علائم تنفسی و بثورات پوستی شده است، باید برای ارزیابی پزشکی بررسی شود.

علائم سرخک در نوزادان چیست؟

علائم سرخک در نوزادان معمولا شامل تب، سرفه، آبریزش بینی، قرمزی و اشک ریزش چشم و سپس بثورات پوستی است. بثورات معمولا چند روز پس از شروع علائم اولیه ظاهر می شوند و از صورت و ناحیه سر شروع شده و به سمت گردن و سایر قسمت های بدن گسترش پیدا می کنند.

در بعضی موارد ممکن است لکه های کوچک سفید رنگ داخل دهان نیز پیش از ظاهر شدن بثورات پوستی دیده شوند. با توجه به شباهت بعضی از علائم سرخک با سایر عفونت های دوران کودکی، تشخیص بیماری باید توسط پزشک انجام شود.

علائم سرخک در کودکان زیر یک سال

علائم سرخک در کودکان زیر یکسال می تواند شامل تب، سرفه، آبریزش بینی، قرمزی چشم و بثورات پوستی باشد. اگر کودک کمتر از یک سال، به ویژه سرخک در نوزاد ۶ ماهه، داشته باشد یا با فرد مبتلا تماس نزدیک داشته باشد، بهتر است والدین بدون خوددرمانی با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرند و درباره نحوه ارزیابی و مراقبت از کودک راهنمایی بگیرند.

سن پایین به تنهایی به معنی ابتلای کودک به سرخک نیست، اما نوزادان و کودکان کم سن در صورت ابتلا می توانند در معرض عوارض بیماری قرار داشته باشند. بنابراین تب همراه با بثورات پوستی، تنفس دشوار، بی حالی شدید، کاهش هوشیاری یا علائم کم آبی نیازمند ارزیابی سریع پزشکی است.

درمان سرخک در نوزادان

درمان سرخک در نوزادان مانند سایر کودکان بیشتر بر مراقبت حمایتی، تامین مایعات، استراحت و کنترل علائم متمرکز است. داروها و مکمل هایی مانند ویتامین A نباید بدون نظر پزشک به نوزاد داده شوند و نوع مراقبت باید با توجه به سن، وضعیت عمومی و شدت بیماری تعیین شود.

اگر نوزاد به سرخک مشکوک است، بهتر است پیش از مراجعه حضوری با مرکز درمانی تماس گرفته شود تا از تماس احتمالی با سایر کودکان و افراد آسیب پذیر جلوگیری شود. در صورت بروز علائمی مانند مشکل در تنفس، تشنج، کاهش سطح هوشیاری، بی حالی شدید یا ناتوانی در دریافت مایعات، مراجعه فوری پزشکی ضروری است.

راه های تشخیص سرخک در بچه ها

تشخیص بیماری سرخک در کودکان معمولاً بر اساس علائم بالینی و آزمایشات تشخیصی صورت می‌گیرد. در ادامه به بررسی راه‌های تشخیص سرخک می‌پردازیم:

1. علائم بالینی

1. تب: معمولاً اولین علامت، تب بالاست که ممکن است به ۳۹.۴ تا ۴۰ درجه سانتی‌گراد برسد.
2. التهاب چشم‌ها: قرمزی و التهاب در چشم‌ها که به اصطلاح کنژکتیویت نامیده می‌شود.
3. ضایعات ملتهب داخل دهان: لکه‌های کوچک سفید یا خاکستری به نام لکه‌های کپنیک در داخل دهان، معمولاً در ناحیه داخلی گونه‌ها و در نزدیکی دندان‌های آسیاب مشاهده می‌شود. این لکه‌ها به‌طور معمول چند روز قبل از ظهور rash (ضایعات پوستی) ظاهر می‌شوند.

2. آزمایشات تشخیصی

1. آزمایش سرولوژی: آزمایش خون برای شناسایی آنتی‌بادی‌های خاص علیه ویروس سرخک. این آزمایش می‌تواند وجود آنتی‌بادی IgM (که نشان‌دهنده عفونت اخیر است) و IgG (که نشان‌دهنده عفونت قبلی یا واکسیناسیون است) را شناسایی کند.
2. آزمایش PCR: آزمایش واکنش زنجیره‌ای پلیمراز (PCR) برای شناسایی RNA ویروس سرخک در نمونه‌های خون، ادرار، یا خلط. این روش بسیار دقیق است و می‌تواند ویروس را در مراحل اولیه عفونت شناسایی کند.
3. کشت ویروس: در برخی موارد خاص، کشت ویروس از نمونه‌های گرفته شده از بیمار می‌تواند برای تأیید عفونت استفاده شود، اگرچه این روش به‌طور کلی در عمل بالینی کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرد.

تشخیص سرخک در کودکان به ترکیبی از ارزیابی بالینی، بررسی علائم و استفاده از آزمایشات تشخیصی نیاز دارد. در صورتی که مشکوک به سرخک هستید، مراجعه به پزشک برای ارزیابی دقیق و انجام آزمایشات لازم بسیار مهم است.

راه های انتقال بیماری سرخجه

سرخجه در کودکان، یک بیماری ویروسی است که توسط ویروس سرخجه ایجاد می‌شود. این بیماری معمولاً از طریق انتقال تنفسی یا تماس نزدیک با فرد آلوده گسترش می‌یابد. در ادامه به بررسی راه‌های انتقال بیماری سرخجه می‌پردازیم:

1. انتقال از طریق قطرات تنفسی: هنگامی که فرد آلوده به سرخجه عطسه یا سرفه می‌کند، قطرات ریز محتوی ویروس به هوا پخش می‌شود. این قطرات می‌توانند به بینی، دهان یا چشم‌های فرد سالم نفوذ کنند و باعث انتقال ویروس شوند.
2. تماس مستقیم با ترشحات بینی یا گلو: ویروس سرخجه می‌تواند از طریق تماس با ترشحات بینی یا گلو فرد آلوده منتقل شود. این ترشحات می‌توانند به صورت مستقیم از طریق دست زدن به بینی یا دهان فرد بیمار و سپس تماس با فرد سالم، یا از طریق استفاده از وسایل مشترک (مانند دستمال یا لوازم بهداشتی) منتقل شوند.
3. تماس با اشیاء آلوده: ویروس سرخجه می‌تواند بر روی سطوح مختلف (مانند دستگیره‌ها، لوازم مدرسه یا میزها) زنده بماند و از طریق تماس با این سطوح و سپس لمس صورت (بینی، دهان یا چشم) منتقل شود.
4. انتقال از طریق مادر به جنین: یکی از راه‌های مهم انتقال سرخجه، انتقال از مادر به جنین در دوران بارداری است. اگر مادر در اوایل بارداری به سرخجه مبتلا شود، ویروس می‌تواند از طریق جفت به جنین منتقل شده و مشکلات جدی برای جنین ایجاد کند (مانند نقایص مادرزادی).

توجه به این نکته ضروری است که سرخجه در کودکان در مقایسه با برخی دیگر از بیماری‌های ویروسی به راحتی انتقال نمی‌یابد و معمولاً در مکان‌های شلوغ و با تماس نزدیک شایع‌تر است.

درمان سرخک در کودکان

درمان سرخک در کودکان بیشتر بر کاهش علائم، تامین مایعات، استراحت و پیشگیری یا درمان عوارض بیماری متمرکز است. برای خود ویروس سرخک، درمان ضد ویروسی اختصاصی و تایید شده ای وجود ندارد و در صورت ایجاد عوارضی مانند ذات الریه یا عفونت های ثانویه، درمان باید تحت نظر پزشک انجام شود.

• کنترل تب و ناراحتی کودک: برای کاهش تب و درد می توان از داروهای مناسب کودکان استفاده کرد، اما نوع دارو و مقدار مصرف باید بر اساس سن، وزن و شرایط کودک تعیین شود. استفاده از آسپرین برای کودکان توصیه نمی شود. بهتر است والدین از مصرف خودسرانه دارو یا ترکیب چند داروی تب بر بدون نظر پزشک خودداری کنند.
• تامین مایعات: کودک باید مایعات کافی دریافت کند تا خطر کم آبی کاهش پیدا کند. اگر کودک به دلیل تب، بی حالی، استفراغ یا اسهال نمی تواند مایعات کافی دریافت کند، ارزیابی پزشکی اهمیت بیشتری پیدا می کند. ادامه تغذیه مناسب و در نوزادان، ادامه شیردهی در صورت امکان نیز اهمیت دارد.
• مراقبت از سرفه و علائم تنفسی: استراحت، دریافت مایعات و مراقبت مناسب می تواند به تحمل بهتر علائم کمک کند. استفاده از شربت های سرفه یا بخور آب گرم نباید به عنوان درمان اصلی سرخک در نظر گرفته شود. برای راهنمایی بیشتر درباره مراقبت از سرفه کودک می توانید به صفحه درمان سرفه در کودکان مراجعه کنید.
• ویتامین A: سازمان جهانی بهداشت مصرف ویتامین A را در کودکان مبتلا به سرخک برای کاهش خطر بعضی عوارض توصیه می کند. با این حال، مقدار و نحوه مصرف آن باید توسط پزشک و متناسب با سن و وضعیت کودک تعیین شود. مصرف خودسرانه دوزهای بالای ویتامین A می تواند باعث مسمومیت شود.
• استراحت و مراقبت در منزل: کودک مبتلا باید استراحت کافی داشته باشد و تا پایان دوره واگیرداری از تماس نزدیک با دیگران، به ویژه نوزادان و افراد آسیب پذیر، دور نگه داشته شود. در صورت بروز علائم شدید یا عوارض، ممکن است مراقبت پزشکی یا بستری شدن لازم باشد.

واکسیناسیون همچنان مهم ترین راه پیشگیری از سرخک است. برنامه واکسیناسیون باید مطابق دستورالعمل نظام سلامت محل زندگی کودک انجام شود.

درمان خارش سرخک در کودکان

راش سرخک معمولا به صورت لکه های قرمز و منتشر ظاهر می شود و برخلاف بسیاری از بیماری های پوستی، معمولا خارش ندارد. بنابراین اگر کودک مبتلا به سرخک از خارش پوست شکایت دارد، نباید آن را به عنوان علامت اصلی بیماری در نظر گرفت و بهتر است علت ناراحتی پوست توسط پزشک بررسی شود.

با این حال، اگر کودک احساس ناراحتی پوستی دارد یا پوست او در اثر خاراندن تحریک شده است، رعایت چند نکته می تواند به مراقبت بهتر از پوست کمک کند:

• کوتاه کردن ناخن ها: ناخن های کودک را کوتاه نگه دارید تا در صورت خاراندن پوست، احتمال ایجاد خراش، زخم و عفونت کمتر شود.
• جلوگیری از خاراندن پوست: تا حد امکان کودک را از خاراندن بثورات منع کنید. در کودکان کم سن می توان با مشغول کردن دست ها و مراقبت بیشتر، احتمال آسیب به پوست را کاهش داد.
• استفاده از لباس نرم و آزاد: لباس های نخی و گشاد می توانند تماس و اصطکاک با پوست را کمتر کنند. همچنین بهتر است کودک بیش از حد گرم نشود.
• مراقبت ملایم از پوست: پوست کودک را تمیز نگه دارید و از محصولات عطری یا موادی که باعث تحریک بیشتر پوست می شوند استفاده نکنید. از مالش شدید پوست نیز بهتر است خودداری شود.
• تامین مایعات کافی: دریافت مایعات کافی بخشی از مراقبت حمایتی از کودک مبتلا به سرخک است و به پیشگیری از کم آبی بدن کمک می کند.
• مصرف دارو فقط با نظر پزشک: اگر خارش شدید باشد یا پزشک تشخیص دهد که نیاز به دارو وجود دارد، نوع دارو و مقدار مصرف باید متناسب با سن و شرایط کودک تعیین شود. بنابراین از مصرف خودسرانه آنتی هیستامین ها یا استفاده از کرم های دارویی برای بثورات سرخک خودداری کنید.

اگر خارش شدید یا غیر معمول است، بثورات ظاهر متفاوتی پیدا کرده اند، پوست زخم یا چرکی شده است یا کودک همزمان دچار تب مداوم، بی حالی یا علائم دیگری شده است، بهتر است توسط پزشک معاینه شود.

درمان بیماری سرخک بیشتر بر روی تسکین علائم و پیشگیری از عوارض متمرکز است

راه های پیشگیری از سرخجه و سرخک در بچه ها

برای پیشگیری از سرخجه و سرخک در کودکان، رعایت چندین نکته اساسی و مؤثر ضروری است. در ادامه به بررسی بیشتری درباره اقدامات پیشگیرانه اشاره می‌کنیم:

1. واکسیناسیون

واکسیناسیون MMR (سرخک، سرخجه و اوریون): این واکسن، یکی از مهم‌ترین و مؤثرترین روش‌ها برای جلوگیری از سرخک و سرخجه است. این واکسن معمولاً به صورت دو دوز تجویز می‌شود:

• دوز اول: بین ۱۲ تا ۱۵ ماهگی
• دوز دوم: بین ۴ تا ۶ سالگی
• فایده واکسیناسیون: واکسن MMR به طور مؤثر از ایجاد این بیماری‌ها در کودکان جلوگیری کرده و همچنین کمک می‌کند تا از شیوع آن‌ها در جامعه جلوگیری شود.

2. حفظ بهداشت فردی

• شستشوی دست‌ها: به کودکان آموزش دهید که دست‌های خود را به طور مکرر و صحیح با صابون و آب بشویند، به ویژه قبل از خوردن غذا و پس از استفاده از سرویس بهداشتی.
• پوشاندن دهان و بینی هنگام سرفه و عطسه: به کودکان آموزش دهید که هنگام سرفه و عطسه از دستمال کاغذی یا قسمت داخلی آرنج خود استفاده کرده تا از انتشار ویروس‌ها جلوگیری کنند.

3. آموزش و آگاهی

• آگاه‌سازی والدین: والدین باید از اهمیت واکسیناسیون و روش‌های پیشگیری از بیماری‌ها آگاه شوند. اطلاع‌رسانی درباره فواید واکسن‌ها و رعایت بهداشت می‌تواند به پیشگیری از شیوع بیماری‌ها کمک کند.
• ارتباط با مراکز بهداشتی: دریافت اطلاعات به‌روز و مشاوره از مراکز بهداشتی و درمانی درباره بیماری‌ها و واکسن‌ها، می‌تواند به والدین کمک کند تا اقدامات پیشگیرانه مؤثری انجام دهند.

با اجرای این اقدامات، می‌توان به طور قابل توجهی خطر ابتلا به سرخک و سرخجه را کاهش داد و به حفظ سلامت کودکان کمک کرد.

سرخک در کودکان چند روز طول می کشد؟

مدت بیماری سرخک در همه کودکان دقیقا یکسان نیست و به شدت بیماری و وضعیت عمومی کودک بستگی دارد. بیشتر کودکان مبتلا، پس از چند روز علائم اولیه شروع به بهبود می کنند و معمولا کمتر از یک هفته حال عمومی نامناسب دارند. با این حال، بعضی علائم مانند سرفه ممکن است بعد از بهتر شدن سایر علائم نیز ادامه پیدا کند و حدود دو هفته طول بکشد.

به طور کلی، روند سرخک را می توان این طور در نظر گرفت:

1. شروع علائم: بیماری معمولا با تب، خستگی، سرفه، آبریزش بینی و قرمزی چشم شروع می شود.
2. ظاهر شدن بثورات: چند روز پس از شروع علائم اولیه، بثورات قرمز و لکه دار ظاهر می شوند. این بثورات معمولا از صورت و ناحیه سر شروع شده و به سمت سایر قسمت های بدن گسترش پیدا می کنند.
3. دوره بثورات: راش سرخک معمولا حدود ۴ تا ۷ روز باقی می ماند و سپس به تدریج برطرف می شود.
4. دوره بهبودی: با برطرف شدن بثورات، حال عمومی کودک معمولا بهتر می شود، اما ممکن است سرفه یا خستگی برای مدتی ادامه داشته باشد.

بنابراین در پاسخ به این سوال که سرخک در کودکان چند روز طول می کشد، نمی توان برای همه کودکان یک مدت ثابت تعیین کرد. اگر کودک بعد از حدود یک هفته همچنان حال عمومی خوبی ندارد، تب یا سرفه او شدیدتر شده یا علائم جدیدی مانند مشکل در تنفس، بی حالی شدید یا کم آبی ایجاد شده است، باید توسط پزشک بررسی شود.

عوارض بیماری سرخجه بچه

بیماری سرخجه در کودکان می‌تواند به شکل‌های مختلفی ظاهر شود و عوارضی به دنبال داشته باشد. در ادامه عوارض  این بیماری را به طور کامل توضیح می‌دهیم:

1. تب ملایم: یکی از اولین نشانه‌ها، تب خفیف بوده که معمولاً با سایر علائم بیماری همراه است.
2. راش پوستی (رَش): معمولاً اولین علامت سرخجه در کودکان، راش پوستی است. این راش به صورت لکه‌های قرمز کوچک و برجسته بر روی پوست ظاهر می‌شود و معمولاً از صورت شروع شده و به سمت پایین بدن گسترش می‌یابد. این راش به طور معمول در عرض چند روز ناپدید می‌شود.
3. آرتریت: در برخی از موارد، به ویژه در نوجوانان و بزرگسالان، ممکن است آرتریت (التهاب مفاصل) رخ دهد. این عارضه معمولاً به صورت درد و تورم در مفاصل ظاهر می‌شود.
4. عوارض چشمی: در برخی موارد نادر، عوارض چشمی مانند التهاب قرنیه یا التهاب ملتحمه (Conjunctivitis) ممکن است رخ دهد.

در کل، سرخجه به طور معمول یک بیماری خفیف در کودکان است و با درمان مناسب و مراقبت‌های عمومی، اکثر کودکان بهبودی کامل می‌یابند.

چه زمانی کودک مبتلا به سرخک باید به پزشک مراجعه کند؟

بیشتر کودکان مبتلا به سرخک با مراقبت حمایتی مناسب بهبود پیدا می کنند، اما گاهی بیماری می تواند با عوارض جدی همراه شود. بنابراین اگر کودک مبتلا به سرخک است یا علائم مشکوک به بیماری دارد، در صورت مشاهده نشانه های زیر باید برای ارزیابی پزشکی اقدام کرد:

• سختی در تنفس: تنفس سریع یا دشوار، فرورفتگی قفسه سینه یا کبودی لب ها می تواند نشانه یک مشکل جدی تنفسی باشد.
• بی حالی شدید: اگر کودک به طور غیر معمول بی حال است، به سختی بیدار می شود یا واکنش طبیعی به اطراف ندارد، نیاز به ارزیابی فوری دارد.
• کاهش سطح هوشیاری یا تشنج: این علائم می توانند نشانه عوارض جدی باشند و به بررسی فوری پزشکی نیاز دارند.
• علائم کم آبی: کاهش ادرار، خشکی دهان، نداشتن اشک هنگام گریه یا ناتوانی در دریافت مایعات از نشانه هایی هستند که باید جدی گرفته شوند.
• تب شدید یا پایدار: تب بالا یا تداوم تب، به ویژه اگر همراه با بدتر شدن حال عمومی کودک باشد، نیازمند بررسی است.
• بدتر شدن وضعیت عمومی: اگر کودک به جای بهبودی، روز به روز بی حال تر شود یا علائم جدیدی پیدا کند، باید با پزشک تماس گرفته شود.
• علائم در نوزاد یا کودک کم سن: در نوزادان و کودکان کم سن، بروز تب همراه با بثورات پوستی یا علائم تنفسی اهمیت بیشتری دارد و بهتر است ارزیابی پزشکی به تاخیر نیفتد.
• درد گوش یا علائم عفونت ثانویه: درد گوش، ترشح از گوش یا تغییر واضح وضعیت کودک می تواند نیازمند بررسی از نظر عفونت ثانویه باشد.

سخن پایانی

برای پرستاران کودک، آگاهی از بیماری‌های عفونی مانند سرخک، رعایت نکات ایمنی و توجه به برنامه واکسیناسیون کودکان بسیار حیاتی است. همچنین، آگاه بودن از علائم سرخک در کودکان و اطلاع‌رسانی به والدین درباره روش‌های مراقبت و درمان می‌تواند نقش مهمی در کاهش خطرات و بهبود وضعیت کودک ایفا کند. با توجه به این نکات، پرستاران می‌توانند به ارتقای سلامت و رفاه کودکان و پیشگیری از انتشار بیماری‌ها کمک کنند.

سوالات متداول