درمان سرفه کودکان؛ علت سرفه شدید بچه ها در خواب و راه های درمان

این مقاله در تاریخ 31-05-1405 توسط تیم پرستاری زندگی برتر اکسین بازبینی و به‌روزرسانی شده است.

درمان سرفه کودکان در خانه می‌تواند یک گزینه مفید در کنترل علائم باشد، مخصوصا زمانی که سرفه به دلیل بیماری‌های تنفسی کودکان تشدید می‌شود. استفاده از روش‌های طبیعی مثل عسل برای تسکین گلودرد و بخور آب گرم برای مرطوب کردن مجاری تنفسی، می‌تواند به کاهش شدت سرفه کمک کند. البته فراموش نکنید که این روش‌ها در فصول سرد و هنگام بروز سرفه‌های شبانه می‌توانند موثر واقع شوند.

در صورت ادامه‌دار بودن سرفه یا همراه بودن آن با علائم دیگر مانند تب بالا یا مشکلات تنفسی، ضروری است که به پزشک مراجعه شود. بیماری‌های تنفسی کودکان ممکن است به دلایل مختلفی از جمله آسم و آلرژی ایجاد شوند و درمان‌های تخصصی می‌توانند برای مدیریت صحیح و جلوگیری از مشکلات جدی‌تر ضروری باشند. طبیعتا نقش پرستار بچه در این شرایط می‌تواند خیلی پررنگ باشد.

علت سرفه کودکان چیست؟

پیش از اینکه بخواهیم روش‌های درمان سرفه کودکان را بررسی کنیم، باید علل وقوع آن را بشناسیم. سرفه در کودکان می‌تواند به دلایل مختلفی اتفاق بیفتد و شناخت علت آن برای درمان مناسب اهمیت زیادی دارد. این علل می‌توانند از عفونت‌های ویروسی گرفته تا حساسیت‌ها و مشکلات جدی‌تر متغیر باشند. خیلی از این علل ممکن است به بیماری تنفسی کودکان مرتبط باشند.

به نقل از وب‌سایت webmd:

سرفه معمولاً نشانه این است که بدن کودک شما سعی دارد خود را از شر یک عامل تحریک کننده خلاص کند. علل شایع سرفه عبارتند از:

عفونت سرماخوردگی، آنفولانزا و کروپ همگی می توانند منجر به سرفه طولانی مدت برای کودکان شوند. سرماخوردگی باعث ایجاد سرفه خفیف تا متوسط ​​می شود. آنفولانزا سرفه گاهی شدید و خشک. و کروپ سرفه های “پارس” را بیشتر در شب همراه با تنفس پر سر و صدا دارد. این عفونت‌های ویروسی با آنتی‌بیوتیک درمان نمی‌شوند، اما می‌توانند با داروهای دیگر کنترل شوند.

رفلاکس اسید. علائم در کودکان ممکن است شامل سرفه، استفراغ مکرر یا تف کردن، طعم بد در دهان و احساس سوزش در قفسه سینه به نام سوزش سر دل باشد. درمان رفلاکس به سن، سلامتی و سایر مسائل کودک بستگی دارد. این نکات را امتحان کنید: غذاهای محرک را از رژیم غذایی خود حذف کنید (اغلب شکلات، نعناع، ​​سرخ شده، تند، غذاهای چرب، و کافئین و نوشیدنی های گازدار). حداقل 2 ساعت قبل از خواب غذا بخورید. و وعده های غذایی کوچکتر بخورید.

تشخیص آسم ممکن است سخت باشد زیرا علائم در کودکان متفاوت است. اما سرفه خس خس سینه، که ممکن است در شب بدتر شود، یکی از علائم متعدد است. دیگری ممکن است سرفه ای باشد که با افزایش فعالیت بدنی یا در حین بازی ظاهر می شود. درمان آسم بستگی به عامل ایجاد آن دارد و ممکن است شامل اجتناب از محرک هایی مانند آلودگی، دود یا عطر باشد.

1. آسم؛ علت سرفه بچه ها

آسم یکی از بیماری های مزمن شایع در کودکان است که می تواند باعث سرفه های مکرر، به ویژه سرفه شبانه یا هنگام فعالیت شود. در آسم، التهاب و تنگ شدن راه های هوایی باعث بروز علائمی مانند سرفه، خس خس سینه، احساس تنگی نفس و گاهی فشار در قفسه سینه می شود. قرار گرفتن در معرض هوای سرد، دود سیگار، آلودگی هوا، گرد و غبار، عطر و مواد حساسیت زا و همچنین فعالیت بدنی شدید می تواند علائم آسم را تشدید کند. اگر سرفه کودک به طور مکرر تکرار می شود، شب ها بیشتر می شود یا همراه با خس خس و تنگی نفس است، بهتر است علت آن توسط پزشک بررسی شود.

2. برونشیولیت؛ عامل سرفه کودکان

برونشیولیت نوعی عفونت ویروسی است که باعث التهاب و تورم مجاری هوایی کوچک ریه، یعنی برونشیول ها، می شود و بیشتر در نوزادان و کودکان زیر ۲ سال دیده می شود. ویروس RSV یکی از شایع ترین عوامل ایجادکننده برونشیولیت است. سرفه، آبریزش یا گرفتگی بینی، تنفس سریع، خس خس سینه و دشواری در تنفس از علائم شایع این بیماری هستند. در صورت بروز تنگی نفس، فرورفتگی قفسه سینه هنگام تنفس، کبودی لب ها، بی حالی یا کاهش قابل توجه شیر خوردن در نوزاد، مراجعه سریع به پزشک ضروری است.

3. پنومونی یا ذات الریه؛ دلیل سرفه در کودکان

پنومونی یا ذات الریه نوعی عفونت در بافت ریه است که می تواند در اثر ویروس ها، باکتری ها و به ندرت قارچ ها ایجاد شود. سرفه، تب، تنفس سریع یا دشوار، بی حالی و کاهش اشتها از علائم شایع پنومونی در کودکان هستند و در برخی موارد ممکن است کودک هنگام تنفس یا سرفه دچار درد قفسه سینه شود. شدت علائم به سن کودک و عامل ایجادکننده عفونت بستگی دارد. اگر سرفه کودک همراه با تنگی نفس، تنفس سریع، کبودی لب ها، بی حالی شدید یا تب قابل توجه باشد، باید در اسرع وقت توسط پزشک ارزیابی شود.

4. خروسک؛ علت سرفه خشک و صدادار کودکان

خروسک یا کروپ یک عفونت ویروسی است که باعث التهاب و تورم در بخش بالایی راه های هوایی، به ویژه اطراف حنجره و نای می شود و بیشتر در کودکان خردسال، به خصوص زیر ۵ سال، دیده می شود. مهم ترین علامت خروسک، سرفه خشک و خشن با صدایی شبیه پارس سگ است که معمولا شب ها شدیدتر می شود. گرفتگی صدا و صدای زیر و خشن هنگام دم نیز ممکن است همراه آن دیده شود. اگر کودک دچار سختی در تنفس، صدای تنفسی شدید حتی در حالت استراحت، کبودی لب ها یا بی حالی شد، باید فورا تحت ارزیابی پزشکی قرار گیرد.

5. سیاه سرفه؛ علت سرفه های شدید و مکرر کودکان

سیاه سرفه یک عفونت باکتریایی بسیار مسری دستگاه تنفسی است که می تواند باعث حملات شدید و پشت سر هم سرفه شود. این حملات ممکن است به حدی شدید باشند که کودک پس از سرفه دچار استفراغ، خستگی یا مشکل در نفس کشیدن شود. در نوزادان، سیاه سرفه همیشه با سرفه شدید همراه نیست و ممکن است به صورت وقفه های تنفسی یا دشواری در تنفس بروز کند. به همین دلیل، اگر سرفه های کودک طولانی، شدید و حمله ای شده یا همراه با اختلال در تنفس است، باید هرچه سریع تر توسط پزشک بررسی شود.

5. سرماخوردگی و آنفلوآنزا؛ از شایع ترین علت های سرفه کودک

سرماخوردگی و آنفلوآنزا از شایع ترین عفونت های ویروسی در کودکان هستند و معمولا با سرفه، آبریزش یا گرفتگی بینی، گلودرد و تب همراه می شوند. سرفه ممکن است حتی پس از برطرف شدن سایر علائم بیماری برای مدتی ادامه داشته باشد. در بیشتر موارد، درمان شامل استراحت، مصرف مایعات کافی و کنترل علائم است و آنتی بیوتیک برای عفونت های ویروسی کاربردی ندارد.

6. آلرژی و ترشحات پشت حلق

آلرژی می تواند در اثر تماس با موادی مانند گرد و غبار، گرده گیاهان، موی حیوانات یا سایر مواد حساسیت زا باعث تحریک راه های تنفسی و ایجاد سرفه شود. ترشحات بینی که به پشت گلو می ریزند نیز می توانند گلو را تحریک کنند و باعث سرفه های مکرر یا شبانه شوند. عطسه، آبریزش بینی، گرفتگی بینی و خارش چشم از علائمی هستند که می توانند به تشخیص علت حساسیتی سرفه کمک کنند.

7. رفلاکس معده؛ علت سرفه شبانه کودکان

رفلاکس معده نیز می تواند یکی از علت های سرفه در کودکان باشد. در این حالت، برگشت محتویات معده به مری و گاهی گلو می تواند باعث تحریک گلو و راه های هوایی و ایجاد سرفه شود. این نوع سرفه ممکن است هنگام دراز کشیدن یا در طول شب بیشتر شود و گاهی با علائمی مانند ترش کردن، برگشت غذا، آروغ زدن یا احساس سوزش همراه است.

درمان سرفه کودکان در خانه

در بسیاری از موارد، به ویژه زمانی که سرفه کودک در اثر سرماخوردگی یا یک عفونت ویروسی ایجاد شده باشد، می توان با مراقبت های خانگی به کاهش شدت سرفه و راحتی بیشتر کودک کمک کرد. با این حال، درمان خانگی بیشتر برای تسکین علائم است و جای تشخیص و درمان علت اصلی را نمی گیرد. انتخاب روش مناسب به سن کودک، نوع سرفه و علائم همراه بستگی دارد؛ به همین دلیل، برای نوزادان و کودکانی که سرفه شدید یا طولانی دارند باید احتیاط بیشتری داشت.

عسل برای درمان سرفه کودکان

عسل می تواند در کودکان بالای یک سال به تسکین سرفه و تحریک گلو کمک کند و به ویژه برای سرفه های شبانه مفید باشد. می توان مقدار کمی عسل را به تنهایی یا در یک نوشیدنی ولرم به کودک داد. با این حال، عسل برای نوزادان زیر یک سال ممنوع است، زیرا خطر ابتلا به بوتولیسم نوزادی وجود دارد.

مایعات و نوشیدنی های مناسب برای کودک

مصرف مایعات کافی به جلوگیری از کم آبی بدن کمک می کند و می تواند گلو را مرطوب نگه دارد. اگر کودک به دلیل سرماخوردگی دچار ترشحات غلیظ بینی یا گلو شده باشد، دریافت مایعات کافی می تواند به رقیق تر شدن ترشحات نیز کمک کند. برای نوزادان، شیر مادر یا شیر خشک همچنان منبع اصلی تغذیه است و نباید بدون نظر پزشک جایگزین شود.

انتخاب های مناسب بسته به سن کودک می تواند شامل موارد زیر باشد:

• شیر مادر برای نوزادانی که با شیر مادر تغذیه می شوند
• شیر خشک طبق برنامه معمول نوزاد
• آب برای کودکانی که از نظر سنی مجاز به مصرف آن هستند
• سوپ و مایعات مناسب سن کودک
• نوشیدنی های ولرم برای کودکان بزرگ تر

از نوشیدنی های بسیار داغ، نوشابه و نوشیدنی های حاوی کافئین برای کودک استفاده نکنید.

استفاده از دستگاه بخور برای سرفه کودک

اگر هوای خانه خشک است، استفاده از دستگاه بخور سرد می تواند با افزایش رطوبت محیط به کاهش خشکی و تحریک گلو کمک کند. دستگاه باید به طور مرتب تمیز شود تا محل تجمع قارچ و باکتری نشود. بهتر است رطوبت اتاق بیش از حد بالا نرود، زیرا رطوبت زیاد می تواند شرایط مناسبی برای رشد کپک و افزایش علائم آلرژی ایجاد کند.

شستشوی بینی با محلول سالین

اگر سرفه کودک همراه با گرفتگی یا آبریزش بینی باشد، استفاده از قطره یا اسپری بینی حاوی محلول سالین می تواند به مرطوب شدن مجاری بینی و خارج شدن ترشحات کمک کند. این روش به ویژه برای نوزادان مفید است، زیرا نوزاد نمی تواند خودش بینی را تخلیه کند و گرفتگی بینی ممکن است تغذیه و خواب او را دشوار کند.

بهتر است از محلول های سالین آماده و استریل استفاده شود و از تهیه محلول با آب غیر استریل یا نگهداری طولانی مدت محلول خانگی خودداری شود.

استراحت و دور کردن عوامل تحریک کننده

استراحت کافی به بدن کودک فرصت می دهد تا با عفونت مقابله کند و از فعالیت هایی که باعث تشدید سرفه می شوند جلوگیری شود. در کنار استراحت، بهتر است کودک را از عوامل تحریک کننده راه های تنفسی نیز دور نگه دارید.

درمان سرفه کودکان زیر 2 سال

درمان سرفه کودکان زیر ۲ سال نیازمند دقت و مراقبت ویژه است زیرا سیستم ایمنی و دستگاه تنفسی آن‌ها هنوز به طور کامل رشد نکرده‌اند. استفاده از درمان‌های خانگی می‌تواند به کاهش علائم کمک کند اما باید با احتیاط انجام شود.

• درمان سرفه بچه ها با شیر مادر
  شیر مادر به عنوان یکی از بهترین منابع تغذیه برای نوزادان، دارای خواص درمانی فوق‌العاده‌ای است. شیر مادر نه تنها تغذیه مناسبی برای نوزادان فراهم می‌کند، بلکه به تقویت سیستم ایمنی آن‌ها کمک کرده و در مقابله با عفونت‌ها از جمله آنفولانزا موثر است.
• بهبود سرفه کودکان با قطره بینی خانگی
  برای تسکین انسداد بینی در نوزادان، می‌توانید از قطره بینی خانگی استفاده کنید. برای تهیه این قطره، ۸ قاشق غذاخوری آب ولرم و 2/1 قاشق چایخوری نمک را با هم مخلوط کنید. این محلول باید تازه تهیه شده و به آرامی به بینی نوزاد و به صورت قطره‌قطره ریخته شود. توجه داشته باشید که محلول باید به دمای مناسب برسد و هر بار به‌ طور تازه آماده شود تا از رشد باکتری‌ها جلوگیری شود.
• خمیر زردچوبه برای درمان سرفه بچه ها
  زردچوبه به خاطر خواص ضدالتهابی و ضدباکتریایی‌اش در درمان‌های خانگی محبوب است. با این حال، نوزادان زیر ۲ سال نمی‌توانند زردچوبه را به صورت خوراکی مصرف کنند اما می‌توانید از خمیر زردچوبه برای استفاده خارجی بهره ببرید. این خمیر می‌تواند به آرامش ناحیه سینه و کاهش علائم و درمان سرفه کودکان منجر شود.
• ماساژ روغن خردل برای بهبود سرفه کودکان
  ماساژ با روغن خردل گرم یکی دیگر از درمان‌های مؤثر برای سرفه و سرماخوردگی در نوزادان است. برای تهیه این روغن، می‌توانید یک فنجان روغن خردل را با دو حبه سیر و چند دانه سیاه‌دانه گرم کنید. پس از خنک شدن این روغن را به آرامی بر روی پاها، پشت، سینه و کف دست‌های نوزاد بمالید. این ماساژ می‌تواند به کاهش علائم سرفه و تقویت سیستم ایمنی نوزاد کمک کند.

درمان سرفه نوزاد بر اساس سن

سرفه در نوزادان بسته به سن، شدت علائم و علت زمینه ای می تواند نیاز به برخورد متفاوتی داشته باشد. به ویژه در ماه های اول زندگی، نباید برای درمان سرفه نوزاد بدون نظر پزشک از شربت های ضدسرفه، داروهای گیاهی یا روش های خانگی مختلف استفاده کرد. جدول زیر یک راهنمای کلی برای والدین است:

درمان سرفه شدید کودکان

درمان سرفه شدید کودکان در صورت افزایش شدت می‌تواند خیلی چالش‌برانگیز باشد. درمان‌های خانگی و اقدامات مراقبتی می‌توانند به کاهش علائم و تسکین وضعیت کودک کمک کنند. توجه داشته باشید که در برخی موارد، مشورت با پزشک ضروری است.

1. بخار درمانی سرفه های شدید بچه ها
   استفاده از بخار می‌تواند به تسکین سرفه‌های شدید کمک کند. برای این کار، می‌توانید در حمام را بسته و آب داغ را باز کنید تا فضای حمام پر از بخار شود. سپس، به مدت حدود ۲۰ دقیقه با کودک خود در حمام بنشینید. بخار حاصل به نرم شدن مخاط و راحت‌تر نفس کشیدن کمک می‌کند. این روش می‌تواند آرامش بیشتری برای کودک ایجاد کند و به تسکین سرفه‌های خشک کمک کند.
2. استفاده از مرطوب‌کننده هوای خنک برای سرفه کردن کودکان
   یک مرطوب‌کننده هوای خنک در اتاق خواب کودک می‌تواند به بهبود تنفس و کاهش سرفه‌های خشک کمک کند. این دستگاه‌ها، هوای اتاق را مرطوب کرده و به کاهش خشکی گلو و راه‌ تنفسی کمک می‌کنند. خوابیدن در محیطی با هوای مرطوب می‌تواند به کودک کمک کند تا خواب بهتری داشته باشد و سرفه‌های شبانه‌اش‌ کاهش یابد.
3. هوای سرد و درمان سرفه شدید بچه ها
   قرار دادن کودک به مدت کوتاه در فضای باز با هوای سرد می‌تواند گاهی اوقات به تسکین سرفه‌های شدید کمک کند. در این روش، کودک باید به طور مناسب برای هوای سرد پوشیده شود و این فعالیت نباید بیش از ۱۰ تا ۱۵ دقیقه طول بکشد. این اقدام می‌تواند به درمان سرفه کودکان منجر می‌شود.
4. نوشیدنی‌ های طبیعی برای کاهش سرفه های کودکان
   نوشیدنی‌های طبیعی مانند آب میوه‌ها می‌توانند به حفظ رطوبت بدن و آرامش بخشیدن به گلو کمک کنند. با این حال، باید از دادن نوشیدنی‌هایی مانند آب پرتقال که ممکن است به گلو آسیب برسانند خودداری کنید. توجه داشته باشید که آب و نوشیدنی‌های غیر اسیدی گزینه‌های بهتری برای هیدراته نگه داشتن کودک هستند.

چه زمانی سرفه شدید کودک خطرناک است؟

سرفه در بسیاری از موارد، بخشی از واکنش طبیعی بدن برای پاک کردن ترشحات و عوامل تحریک کننده از راه های هوایی است؛ اما سرفه شدید، مداوم یا همراه با علائم خاص می تواند نشانه یک مشکل جدی تر باشد. به ویژه در نوزادان و کودکان کم سن، شدت سرفه به تنهایی معیار مناسبی برای تشخیص خطر نیست و باید وضعیت تنفس، هوشیاری، تب و توانایی کودک برای خوردن مایعات نیز بررسی شود.

درمان خانگی سرفه کودکان

سرفه در کودکان معمولاً با استفاده از درمان‌های خانگی قابل مدیریت و تسکین است. این روش‌ها می‌توانند به کاهش علائم و راحتی کودک کمک کنند. در موارد شدید یا عدم درمان سرفه کودکان با روش‌های خانگی، مشورت با پزشک را فراموش نکنید.

• درمان سرفه نوزاد با ماساژ در خانه
  ماساژ نوزاد می‌تواند به بهبود وضعیت سرفه در کودکان کمک کند و احساس بهتری در آن‌ها ایجاد کند. برای این کار، می‌توانید از روغن خردل گرم و سیر استفاده کنید. ابتدا روغن و سیر را با هم گرم کنید و سپس بدن کودک را با این مخلوط به آرامی ماساژ دهید. این روش می‌تواند به تسکین سرفه‌های خشک و مرطوب کمک کرده و باعث آرامش کودک شود. همچنین، ماساژ کف دست‌ها و پاهای کودک می‌تواند خواب راحت‌تری را برای کودک فراهم کند.
• درمان خانگی سرفه شدید کودکان با استراحت کافی 
  استراحت کافی می‌تواند منجر به درمان سرفه کودکان شود. وقتی کودک در حال استراحت است، بدن او بهتر می‌تواند با عفونت‌ها مقابله کند. در این حالت فرآیند بهبود نیز سریع‌تر پیش می‌رود. بهتر است کودک را در خانه نگه دارید و از فعالیت‌های فیزیکی و محیط‌های آلرژی‌زا دور کنید تا از تشدید سرفه جلوگیری شود. همچنین با این کار به پیشگیری از انتقال عفونت به دیگران کمک می‌کنید.
• استفاده از مرطوب‌ کننده برای درمان سریع سرفه بچه ها 
  استفاده از مرطوب‌کننده در اتاق کودک می‌تواند به کاهش خشکی هوا و تسکین سرفه‌های خشک کمک کند. هوای خشک می‌تواند به تحریک گلو و تشدید سرفه منجر شود. مرطوب‌کننده با افزودن رطوبت به هوا، کمک می‌کند تا خلط در گلو نرم شده و راحت‌تر از بدن خارج شود.
• درمان خانگی سرفه بچه با اسپری آب نمک
  استفاده از اسپری آب نمک یک روش موثر برای تسکین سرفه‌های خشک و گرفتگی بینی است. برای تهیه اسپری، نصف قاشق چای‌خوری نمک را به یک فنجان آب ولرم اضافه کنید. چند قطره از این محلول را به آرامی در سوراخ‌های بینی کودک بریزید تا خلط نرم شده و از بینی خارج شود. همچنین، کودک می‌تواند آب نمک گرم را غرغره کرده تا از سوزش گلو کاسته شود.

درمان سرفه خشک کودکان

سرفه خشک در کودکان به سرفه ای گفته می شود که معمولا بدون تولید خلط است و می تواند در اثر عفونت های ویروسی، حساسیت، هوای خشک، دود و سایر عوامل تحریک کننده ایجاد شود. درمان سرفه خشک کودک به علت آن بستگی دارد و در بسیاری از موارد با مراقبت های حمایتی در خانه به تدریج بهتر می شود.

علت سرفه خشک کودکان

سرفه خشک می تواند دلایل مختلفی داشته باشد. سرماخوردگی و سایر عفونت های ویروسی از شایع ترین علت ها هستند، اما آلرژی، ترشحات پشت حلق، آسم، هوای خشک و تحریک کننده هایی مانند دود سیگار و عطرهای قوی نیز می توانند باعث سرفه خشک شوند. در برخی کودکان، رفلاکس معده نیز ممکن است به ویژه هنگام شب باعث تحریک گلو و ایجاد سرفه شود.

راه های درمان خانگی سرفه خشک کودکان

اگر سرفه کودک خفیف باشد و علائم هشدار نداشته باشد، می توان با چند اقدام ساده به کاهش آن کمک کرد. مصرف مایعات کافی، مرطوب نگه داشتن هوای اتاق، شستشوی بینی با محلول سالین در صورت گرفتگی یا ترشحات بینی و دور نگه داشتن کودک از دود سیگار، عطر و سایر عوامل تحریک کننده می تواند مفید باشد. برای کودکان بالای یک سال، مقدار مناسبی عسل نیز می تواند به کاهش سرفه کمک کند، اما عسل برای نوزادان زیر یک سال ممنوع است.

درمان سرفه خشک کودکان در شب

سرفه خشک ممکن است هنگام خواب تشدید شود؛ زیرا دراز کشیدن می تواند ترشحات پشت حلق را بیشتر کند و هوای خشک اتاق نیز گلو و راه های هوایی را تحریک کند. در صورتی که کودک گرفتگی بینی دارد، شستشوی بینی با محلول سالین پیش از خواب می تواند کمک کننده باشد. همچنین بهتر است اتاق خواب از دود، عطر و سایر عوامل تحریک کننده دور باشد و رطوبت مناسبی داشته باشد.

اگر سرفه های خشک شبانه به طور مکرر تکرار می شوند، کودک را از خواب بیدار می کنند یا همراه با خس خس، تنگی نفس، تب یا کاهش فعالیت کودک هستند، بهتر است علت آن توسط پزشک بررسی شود؛ زیرا گاهی آسم، آلرژی یا سایر بیماری های تنفسی می توانند پشت سرفه شبانه قرار داشته باشند.

درمان سرفه خلط دار کودکان

سرفه خلط دار معمولا به دلیل وجود ترشحات در راه های هوایی ایجاد می شود و در بسیاری از موارد همراه با عفونت های تنفسی مانند سرماخوردگی دیده می شود. سرفه در این شرایط به بدن کمک می کند تا خلط و ترشحات را از مجاری تنفسی خارج کند؛ بنابراین هدف از مراقبت، لزوما متوقف کردن کامل سرفه نیست، بلکه کمک به دفع ترشحات و راحت تر نفس کشیدن کودک است.

برای سرفه خلط دار کودک چه کنیم؟

اگر حال عمومی کودک خوب است و علائم هشدار ندارد، می توان با مراقبت های ساده به کاهش ناراحتی و دفع راحت تر خلط کمک کرد. مصرف مایعات کافی، شستشوی بینی با محلول سالین در صورت وجود ترشحات، استراحت و دور نگه داشتن کودک از دود سیگار و سایر عوامل تحریک کننده می تواند مفید باشد. استفاده از بخور سرد نیز در صورت خشک بودن هوای محیط می تواند به مرطوب ماندن راه های هوایی کمک کند.

برای کاهش سرفه خلط دار، بدون تجویز پزشک از داروهای ضدسرفه یا شربت های خلط آور برای کودک استفاده نکنید. سرفه به خروج ترشحات از راه های هوایی کمک می کند و سرکوب بی مورد آن همیشه مناسب نیست.

درمان سرفه خلط دار نوزاد

در نوزادان، به ویژه در ماه های اول زندگی، سرفه خلط دار نیاز به توجه بیشتری دارد. می توان با استفاده از محلول سالین برای پاک کردن ترشحات بینی و ادامه شیردهی یا تغذیه معمول، به تامین مایعات و تنفس راحت تر نوزاد کمک کرد. به نوزاد بدون تجویز پزشک شربت سرفه، داروی گیاهی یا داروی خلط آور ندهید.

اگر سرفه نوزاد شدید یا مداوم است یا همراه با تنفس سریع یا دشوار، خس خس، فرورفتگی قفسه سینه، کبودی لب ها، تب، بی حالی یا کاهش شیر خوردن دیده می شود، باید کودک توسط پزشک بررسی شود.

درمان سرفه کودکان در خواب و شب

سرفه کودک ممکن است هنگام خواب یا در طول شب بیشتر شود و خواب کودک و والدین را مختل کند. در بسیاری از موارد، تشدید سرفه شبانه به دلیل ترشحات بینی، خشکی هوا یا ادامه روند یک عفونت تنفسی است؛ با این حال، اگر سرفه های شبانه به طور مکرر تکرار شوند یا با خس خس و دشواری تنفس همراه باشند، باید علت زمینه ای بررسی شود.

چرا سرفه کودک در شب بیشتر می شود؟

دراز کشیدن هنگام خواب می تواند باعث تجمع یا حرکت ترشحات بینی به سمت پشت گلو شود و رفلکس سرفه را تحریک کند. علاوه بر این، خشکی هوای اتاق، آلرژی، آسم، سرماخوردگی و سایر عفونت های تنفسی و رفلاکس معده از عواملی هستند که می توانند باعث تشدید سرفه در شب شوند.

برای قطع سرفه کودک در خواب چه کنیم؟

برای کاهش سرفه شبانه، ابتدا باید علت آن را در نظر گرفت. اگر کودک گرفتگی یا ترشحات بینی دارد، شستشوی بینی با محلول سالین پیش از خواب می تواند به تنفس راحت تر کمک کند. همچنین بهتر است هوای اتاق بیش از حد خشک نباشد و کودک در معرض دود سیگار، عطر، اسپری و سایر مواد تحریک کننده قرار نگیرد. در کودکان بالای یک سال، مصرف مقدار مناسبی عسل پیش از خواب نیز می تواند به کاهش سرفه کمک کند.

هدف از مراقبت خانگی، لزوما قطع کامل سرفه نیست؛ زیرا سرفه به پاک شدن ترشحات راه های هوایی کمک می کند.

درمان فوری سرفه شبانه کودک در خانه

اگر سرفه کودک در شب شروع شده اما حال عمومی او خوب است و مشکل تنفسی ندارد، می توانید اقدامات زیر را امتحان کنید:

1. بینی کودک را با محلول سالین تمیز کنید، به ویژه اگر بینی گرفته یا پر از ترشح است.
2. مایعات کافی متناسب با سن کودک در اختیار او قرار دهید.
3. در صورت خشکی هوا، از بخور سرد در فاصله ای ایمن از کودک استفاده کنید.
4. کودک را از دود سیگار، عطر، اسپری و بوهای تند دور نگه دارید.
5. برای کودکان بالای یک سال، مقدار کمی عسل می تواند به کاهش سرفه کمک کند.
6. بدون تجویز پزشک، به ویژه برای نوزادان و کودکان کم سن، شربت ضدسرفه یا داروی گیاهی مصرف نکنید.

راه های جلوگیری از سرفه شبانه کودکان

با رعایت چند نکته ساده می توان احتمال بروز یا تشدید سرفه های شبانه کودک را کاهش داد. مهم ترین اقدامات عبارتند از:

درمان سرفه کودکان یک ساله و دو ساله

درمان سرفه در کودکان یک و دو ساله به علت سرفه و وضعیت عمومی کودک بستگی دارد. اگر کودک حال عمومی خوبی دارد و دچار مشکل تنفسی نیست، معمولا می توان با مراقبت های حمایتی به کاهش علائم کمک کرد. جدول زیر یک راهنمای سریع و کاربردی برای والدین است:

دارو و شربت سرفه برای کودکان؛ چه زمانی مجاز است؟

بسیاری از والدین هنگام سرفه کودک به دنبال شربت یا دارویی برای قطع سریع سرفه هستند، اما مصرف داروهای ضدسرفه در کودکان به ویژه در سنین پایین محدودیت دارد و انتخاب دارو باید با توجه به سن کودک، علت سرفه و وضعیت او انجام شود. بنابراین نباید صرفا بر اساس شدت سرفه یا توصیه اطرافیان، شربت سرفه برای کودک تهیه و مصرف شود.

در بسیاری از موارد، به ویژه هنگام سرماخوردگی و عفونت های ویروسی، مراقبت های حمایتی مانند مصرف مایعات، شستشوی بینی با محلول سالین و دور نگه داشتن کودک از دود و عوامل تحریک کننده، اهمیت بیشتری از مصرف خودسرانه شربت سرفه دارد.

چه زمانی برای سرفه کودک باید به پزشک مراجعه کنیم؟

بیشتر سرفه های کودکان، به ویژه زمانی که همراه با علائم خفیف سرماخوردگی هستند، با مراقبت مناسب در خانه به تدریج بهتر می شوند. با این حال، بعضی از علائم می توانند نشانه یک مشکل جدی تر باشند و نیاز به ارزیابی پزشکی دارند. اگر کودک دچار تنگی نفس، تنفس سریع یا دشوار، فرورفتگی قفسه سینه هنگام تنفس، کبودی لب ها یا صورت، خس خس شدید، بی حالی شدید یا کاهش سطح هوشیاری شده است، باید در اسرع وقت تحت بررسی پزشکی قرار گیرد.

همچنین سرفه همراه با خفگی، تب بالا یا مداوم، کاهش واضح شیر خوردن یا مصرف مایعات، کاهش ادرار و سایر نشانه های کم آبی بدن از مواردی هستند که نباید نادیده گرفته شوند. سرفه شدید یا مداوم، بدتر شدن وضعیت عمومی کودک و سرفه ای که پس از چند روز بهتر نمی شود نیز بهتر است توسط پزشک ارزیابی شود.

در نوزادان زیر ۳ ماه آستانه مراجعه به پزشک باید پایین تر باشد، به ویژه اگر سرفه با تب، کاهش شیر خوردن، بی حالی، تنفس غیرطبیعی یا تغییر رنگ لب ها همراه باشد.

توصیه پرستاری برای سرفه کودک

از دیدگاه مراقبت پرستاری، فقط شدت سرفه مهم نیست؛ نحوه تنفس و وضعیت عمومی کودک هم باید به دقت بررسی شود. اگر کودک بین حملات سرفه به راحتی نفس می کشد، هوشیار است، مایعات یا شیر را به اندازه معمول دریافت می کند و رنگ لب ها طبیعی است، معمولا می توان مراقبت های حمایتی را در خانه ادامه داد و وضعیت او را زیر نظر داشت.

اما اگر سرفه با تنفس سخت، فرورفتگی قفسه سینه، خس خس شدید، کبودی، بی حالی، کاهش سطح هوشیاری یا کاهش واضح شیر خوردن و ادرار همراه شود، بهتر است والدین منتظر تشدید علائم نمانند و کودک را برای ارزیابی پزشکی منتقل کنند. در نوزادان کم سن نیز به دلیل حساسیت بیشتر، هرگونه تغییر قابل توجه در تنفس یا تغذیه اهمیت بیشتری دارد.

سخن پایانی

درمان‌های خانگی می‌توانند به بهبود و کاهش سرفه در کودکان کمک شایانی کنند. شما همیشه باید با احتیاط و آگاهی کامل از این روش‌ها استفاده کنید. از جمله روش‌های مؤثر که در این مقاله از زندگی برتر بررسی کردیم، می‌توان به استفاده از بخار برای تسکین گلو، استفاده از عسل برای کاهش التهاب و تحریک و همچنین اهمیت مرطوب نگه‌داشتن محیط به کمک دستگاه‌های مرطوب‌کننده اشاره کرد. مصرف مایعات کافی و اجتناب از محرک‌های تنفسی مانند دود و گرد و غبار نیز از دیگر روش‌های مفید در درمان سرفه کودکان محسوب می‌شود.

سوالات متداول