بهترین زمان شروع غذای کمکی نوزاد و انتخاب غذای کمکی مناسب

این مقاله در تاریخ 12-07-1405 توسط تیم پرستاری زندگی برتر بازبینی و به‌روزرسانی شده است.

نوزاد باید تا 2 سالگی از شیر مادر تغذیه کند تا رشد کاملی داشته باشد. بعد از شروع غذای کمکی نوزاد، شیر مادر حذف نمی‌شود؛ بلکه غذای جامد به‌عنوان غذای کمکی به شیر مادر اضافه می‌شود. سن شروع غذای کمکی نوزاد از شش ماهگی است. مصرف غذاهایی مانند حریره جو و پوره گیاهان پخته شده و میوه‌ها برای شروع غذای کمکی گزینه خوبی هستند. مصرف غذای کمکی باعث می‌شود که نوزاد آهن و روی مورد نیاز خود را از غذاها دریافت کند. از آنجایی‌که نوزاد در این سن هنوز دندان ندارد و همچنین توانایی کافی برای جویدن غذا ندارد؛ لازم است که غذاها همه به‌صورت پخته شده و پوره شده به نوزاد داده شود.

خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:

غذای کمکی نوزاد از چند ماهگی شروع می‌شود؟

زمانی که نوزاد در سن 6 ماهگی قرار دارد دیگر شیر مادر یا شیر خشک نمی‌تواند نیازهای تغذیه‌ای او را برطرف کند از این این زمان فرصت مناسبی برای شروع غذای کمکی در نظر گرفته می‌شود. با این حال این را در نظر داشته باشید که سن به تنهایی معیار کافی برای شروع غذای کمکی نیست و در کنار آن باید به موارد دیگری از جمله آمادگی جسمی نوزاد نیز توجه کرد.
همچنین سن شروع غذای کمکی در نوزادان نارس یا نوزادانی که دارای شرایط خاص پزشکی هستند ممکن است کمی متفاوت باشد. از این رو برای یافتن سن مناسب شروع غذای کمکی در آن‌ها حتما با پزشک مشورت کنید. بعد از شروع غذای کمکی نوزاد بهترین حالت این است که نوزاد سه وعده غذای جامد کمکی از لیست شروع غذای کمکی نوزاد را دریافت کند. نوزاد تا 12 ماهگی همین پروسه را ادامه می‌دهد. لازم به کر است که والیدن برای شروع این پروسه  می‌توانند از خدمات پرستار کودک استفاده کنند.

نشانه های آمادگی نوزاد برای شروع غذای کمکی

همانطور که گفته شد در کنار فاکتور سن، نوزادان به آمادگی جسمی بیشتری برای شروع غذای کمکی دارند. از جمله نشانه‌های آمادگی نوزاد برای تغییر برنامه غذایی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• توانایی کنترل سر و گردن
• نشستن با وضعیت پایدار
• باز کردن دهان هنگام نزدیک شدن غذا
• توانایی بلع غذا
• عدم بیرون راندن غذا از دهان

به نقل از سایت cdc:

اجازه دهید فرزندتان در ابتدا یک غذای تک ماده ای را امتحان کند. این به شما کمک می‌کند تا ببینید آیا کودک شما با آن غذا مشکلی دارد، مانند آلرژی غذایی. بین هرغذای جدید 3 تا 5 روز صبر کنید. قبل از اینکه متوجه شوید، کودک شما در مسیر خوردن و لذت بردن از غذاهای جدید بسیار است.

اولین غذای کمکی نوزاد

اولین غذای کمکی نوزاد باید بسیار شبیه به شیر مادر باشد. چه از نظر بافت و ظاهر و چه از نظر مواد مغذی و طعم این شباهت باید رعایت شود. لعاب برنج، فرنی آرد برنج و حریره بادام از گزینه‌های عالی برای انتخاب به‌عنوان غذای کمکی نوزاد هستند. فرنی ساده یا سویق گندم هم می‌توانند گزینه‌های خوبی باشند. اگر غذای کمکی را زودتر از زمان مناسب شروع کنید، نوزاد دچار اسهال شدید می شود. اسهال نوزاد می تواند خطرناک و نیازمند کمک تخصصی باشد.

اما چگونه غذای کمکی نوزاد را شروع کنیم؟ اولین غذای کمکی باید پوره شده و کاملا نرم باشد. چرا که نوزاد هنوز دندان نداشته و توانایی جویدن غذا را ندارد.

چگونه اولین غذای کمکی نوزاد را شروع کنیم؟

برای ایجاد یک تجربه بهتر توصیه می‌شود تا غذای کمکی را به‌صورت مرحله به مرحله در برنامه غذایی کودک جای دهید تا او فرصت آشنایی با برای آشنا شدن با طعم، بافت و شیوه جدید خوردن داشته باشد. این روند را می‌توان در چند مرحله انجام داد:

مرحله اول: شروع با مقدار غذای کم

در اولین مرحله ابتدا مقداری کمی از غذا را به کودک دهید تا بتوانید واکنش او را زیر نظر بگیرید زیرا در این حالت هدف آشنا شدن کودک با غذا و قورت دادن آن است و قرار نیست غذای کمکی بلافاصله جایگزین شیر شود.

مرحله دوم: انتخاب بافت مناسب

برای اینکه کودکان حس ناخوشایندی از خوردن غذای کمکی نداشته باشند، بهتر است که بافت غذای شما مناسب باشد. ذاهای له‌شده، پوره‌شده یا نیمه‌جامد می‌توانند برای شروع مناسب باشند. با افزایش مهارت کودک در خوردن، بافت غذا باید به ‌تدریج از حالت کاملاً نرم به بافت‌های غلیظ‌تر و دارای تکه‌های نرم تغییر کند.

مرحله سوم: افزایش تدریجی مقدار غذا

اگر کودک به خوبی غذای کمکی را پذیرفته است، سعی کنید مقدار آن را به تدریج در وعده‌های غذایی او افزایش دهید زیرا مقدار غذا باید با توجه به نشانه‌های گرسنگی و سیری او تنظیم شود و نباید کودک برای تمام کردن غذا مجبور شود.

مرحله چهارم: اضافه کردن تدریجی غذاهای جدید

با پذیرش بهتر غذا، تنوع مواد غذایی را افزایش دهید و به‌تدریج گروه‌های مختلف مانند سبزیجات، میوه‌ها، غلات، حبوبات، گوشت، ماهی و تخم‌مرغ را در برنامه غذایی کودک قرار دهید. تنوع غذایی به تأمین مواد مغذی مختلف کمک می‌کند و کودک را با طعم‌ها و بافت‌های متفاوت آشنا می‌سازد.

مرحله پنجم: ادامه دادن شیر مادر یا شیر خشک

از آنجایی که غذای کمکی به تنهایی نمی‌تواند جایگزین شیرمادر شود، بهتر است در ابتدا همراه با غذای کمکی، تغذیه از طریق شیر مادر را نیز ادامه دهید.

تخم مرغ را از چند ماهگی به نوزاد بدهیم؟

تخم مرغ به عنوان منبع غنی از پروتئین قابلیت این را دارد که از 6 ماهی به عنوان یک غذای کمکی به وعده‌های غذایی نوزاد اضافه شود؛ در حالی که اکثر والدین به علت تصورات غلط استفاده از این ماده غذایی را تا سنین بالاتر کودک به تاخیر می‌اندازند.
برای اینکه کودک بتواند ارتباط خوبی با تخم مرغ برقرار کند بهتر است تا آن را کاملا بپزید و متناسب با توانایی‌های کودک برای خوردن آماده کنید. در نهایت توجه کنید که اگر کودک اگزمای شدید، حساسیت غذایی شناخته‌شده یا سابقه واکنش به تخم‌مرغ دارد، نحوه و زمان معرفی تخم‌مرغ باید با پزشک یا متخصص اطفال هماهنگ شود. در چنین شرایطی ممکن است کودک به برنامه دقیق‌تری برای معرفی غذاهای حساسیت‌زا نیاز داشته باشد.

غذای کمکی نوزاد غذاهای کمکی جامد برای نوزادان

زمان شروع غذای کمکی نوزاد از 6 ماهگی نوزاد شروع می‌شود. در این سن غذاهای جامد حاوی آهن به نوزاد داده می‌شود. مواد غذایی که دارای آهن هستند را می‌توانید به نوزاد بدهید. غذاهایی مانند گوشت، طیور، ماهی، پنیر سویا، حبوبات و غلات گندم و برنج منابع خوبی از آهن هستند. اولین غذاهای کودک باید به صورت له شده و پوره یا کوبیده شده باشند و با توده‌های نرم، غذا نوزاد را شروع کنید.

همچنین بهتر است که غذای کمکی نوزاد بدون ادویه و تنها دارای یک طعم و یک ماده غذایی باشد و بعد از بیشتر شدن سن نوزاد، ترکیب دو تا چند ماده غذایی را شروع کنید و همچنین برخی از ادویه‌ها را اضافه کنید. برای شروع غذای کمکی نوزاد می‌توانید از گروه‌های غذایی زیر استفاده کنید:

1. سبزیجات و حبوبات

چگونه غذای کمکی نوزاد را شروع کنیم؟ در شروع غذای کمکی به نوزاد می‌توانید از سبزیجات هم استفاده کنید. در لیست شروع غذای کمکی نوزاد سبزیجات و حبوبات جایگاه ویژه‌ای دارند. شما می‌توانید سبزیجات و حبوبات را به شکل پخته یا پوره شده به‌عنوان غذای جامد برای نوزاد در نظر بگیرید. سبزیجات را به‌اندازه‌ای پوره کنید که بافت سبزیجات کمی مشخص شود. بعد از مدتی سبزیجات را به‌شکل پخته شده به کودک بدهید و آن را پوره نکنید. بهترین سبزیجاتی که برای نوزاد مناسب هستند؛ عبارت‌اند از:

• هویج
• سیب‌زمینی
• کدوسبز
• گل‌کلم
• کلم‌بروکلی
• نخودفرنگی
• سیب‌زمینی
• کدوحلوایی
• میوه‌ها

میوه‌های له شده و پوره شده گزینه خوبی به‌عنوان غذای جامد برای نوزاد هستند. کم‌کم با تکه‌های کوچک میوه به‌صورت خام و رنده شده و یا پخته و له شده شروع کنید. اجازه دهید کودک با طعم‌ها آشنا شود. به‌هیچ‌عنوان تکه‌های بزرگ میوه خام و تکه‌های سفت میوه را به نوزاد ندهید. چرا که خطر خفگی وجود دارد. تغذیه نوزاد شامل انواع میوه‌ها نیز می‌شود. بهترین میوه‌هایی که می‌توانید به نوزاد بدهید؛ عبارت‌اند از:

• زردآلو
• انواع توت
• هلو
• گلابی
• سیب
• غلات و فرنی غلات

زمان شروع غذای کمکی نوزاد می‌تواند شامل دادن فرنی غلات به نوزاد باشد. بعد از آن به‌سراغ جو دو سر پخته شده، بیسکویت صبحانه سبوس‌دار یا فرنی غلات غلیظ و مناسب نوزاد بروید. فرنی نباید شیرین باشد پس از اضافه کردن شکر، عسل یا شکلات به فرنی خودداری کنید.

2. گوشت، ماهی، مرغ‌، تخم‌مرغ، حبوبات و توفو

‌ چگونه غذای کمکی نوزاد را شروع کنیم؟ همیشه لازم است که شروع غذای کمکی نوزاد را با دادن غذاهایی مانند گوشت، ماهی، تخم‌مرغ، پنیر سویا و حبوبات پوره شده شروع کنید. شروع تخم‌مرغ برای نوزاد از سن 6 ماهگی بلامانع است. زمانی‌که کودک به مصرف پوره عادت کرد و به‌سادگی تن به خوردن پوره داد؛ می‌توانید تکه‌های کوچک غذا را هم به او بدهید. در این زمان از اضافه کردن نمک به گوشت خودداری کنید. همچنین از مصرف گوشت‌های فراوری شده نیز خودداری کنید؛ چرا که این گوشت‌ها نمک زیادی دارند. لیست شروع غذای کمکی نوزاد عبارت‌اند از:

• جوجه
• ماهی تازه یا کنسروی
• حبوبات له شده
• تخم‌مرغ آبپز یا له شده
• گوشت چرخ‌کرده
• توفوی له شده

3. شیر، پنیر، ماست

شیر خشک باید تا 12 ماهگی مصرف شود. بعد از این سن می‌توانید کمی شیر گاو هم در غذاهایی مانند فرنی اضافه کرده و به نوزاد بدهید. هرچند بهتر است که نوزاد تا 2 سالگی با شیر مادر تغذیه کند.

پنیر رنده شده در سبزیجات له شده گزینه مناسب و مفیدی است که نوزاد غذای جامد را شروع کند. همچنین استفاده از ماست بدون شکر با میوه پوره شده می‌تواند گزینه خوبی برای شروع غذای کمکی نوزاد باشد.

4. نوشیدنی‌ها

بعد از اتمام 12 ماهگی نوزاد، شما می‌توانید از آب، شیر مادر یا شیر پرچرب گاو به‌عنوان نوشیدنی نوزاد استفاده کنید. اگر نوزاد شیر مادر را می‌خورد؛ تا زمانی که نوزاد می‌خواهد؛ می‌توانید به شیردهی ادامه دهید؛ اما درصورتی که از شیر خشک استفاده می‌کنید؛ بهتر است بعد از 12 ماهگی شیر پرچرب گاو را جایگزین کنید. دقت کنید که در این سن بهتر است مصرف شیشه شیر را محدود کرده و به نوزاد استفاده از لیوان را آموزش دهید.

همچنین شما از 12 ماهگی می‌توانید شیر برنج، شیر جو دو سر هم به کودک بدهید. نکته مهمی که در خصوص این نوشیدنی‌ها باید توجه داشته باشید؛ این است که این نوشیدنی‌ها مقدار کافی پروتئین و ویتامین B12 ندارند؛ درنتیجه در کنار این نوشیدنی‌ها استفاده از گوشت و ماست و پنیر را فراموش نکنید.

غذای کمکی نوزاد از 4 ماهگی

اولین غذای جامد برای نوزاد که در 4 ماهگی به نوزاد می‌دهید؛ باید شباهت بیشتری به شیر مادر داشته باشد. به‌عبارتی در شروع غذای کمکی به نوزاد باید غذایی را انتخاب کنید که ترکیب غذایی این غذا باید شامل ویتامین‌ها و مواد مغذی شیر مادر باشد. از دیگر ویژگی‌های این غذا می‌توان به پوره و نرم بودن آن اشاره کرد. به‌طوری که کودک به خوبی بتواند آن‌ها را هضم کند. درصورتی که این موارد را رعایت کنید؛ دل درد در کمین نوزاد شما است. بهترین گزینه‌هایی که به عنوان شروع غذای کمکی نوزاد از 4 ماهگی پیش روی شما است؛ عبارت‌اند از:

• شیر برنج
• آش گندم
• حریره بادام
• غلات
• پوره سیب‌زمینی و هویج

غذای کمکی نوزاد از 5 ماهگی

اگر نوزاد 5 ماهه دچار رفلاکس شده است؛ درنتیجه نوزاد کم وزن خواهد بود. به‌این‌ترتیب لازم است که از غذای کمکی برای او استفاده کنید. با مراجعه به لیست شروع غذای کمکی نوزاد بهترین گزینه را انتخاب کنید. پزشک متخصص بعد از معاینه کودک و رفع مشکلات تغذیه احتمالا به والدین پیشنهاد می‌دهد که به  فکر شروع غذای کمکی نوزاد باشند. ممکن است تغذیه کودک با غذاهای جامد کمی غیرطبیعی باشد؛ اما این راهکار از روش‌های درمانی برای کودکانی است که مشکل وزن‌گیری دارند.

در بعضی از مواقع تغذیه با شیر کودک و شیر مادر نیازهای بدن را تامین نمی‌کند و به‌این‌ترتیب نوزاد وزن مناسبی ندارد. در این زمان باید از غذاهای جامد مناسب استفاده کنید تا نیازهای بدن نوزاد تامین شود. همچنین تغذیه با غذای کمکی به‌خاطر قوام بیشتر غذا نسبت به شیر به نوزاد 5 ماهه‌ای که دچار رفلاکس شده است؛ کمک می‌کند که کودک کمتر دچار تهوع و رفلاکس شود. درنهایت این روند به وزن‌گیری نوزاد کمک می‌کند.

در این سن می‌توانید با غذاهای جامد مانند حریره بادام، فرنی و سوپ‌های ساده شروع کنید. به‌یاد داشته باشید که تغذیه کودک با غذاهای خانگی خیلی بهتر از غذاهای آماده است. در این سن هنوز نمی‌توانید از سرلاک برای نوزاد استفاده کنید.

غذای کمکی نوزاد ۶ ماهه

نوزاد در ماه‌های اولیه تولد، آهن کافی در بدن خود ندارد. برای جبران کمبود آهن می‌توان از غذاهای کمکی یا قطره آهن استفاده کرد. غلات تک دانه غنی شده با آهن گزینه خوبی برای تامین آهن مورد نیاز برای کودکان هستند. برای شروع روزانه 2 بار یک قاشق غلات تک دانه مانند برنج را با 4 تا 5 قاشق شیر مادر یا شیر خشک ترکیب کنید. به یاد داشته باشید که غذای کمکی حتما نرم و پوره شده باشند.

در آغاز شروع غذای کمکی نوزاد معمولا نوزاد غذا را تف می‌کند و تجربه خوبی برای نحوه استفاده از غذای جامد ندارد. در این زمان معمولا نوزاد مقدار بسیار کمی از غذا را قورت می‌دهد. اگر در زمان خوردن غذا، کودک سرش را تکان داد؛ او را وادار به خوردن غذا نکنید. برای عادت دادن نوزاد به غذای جامد و شروع غذای کمکی نوزاد باید صبور باشید. اگر کودک‌تان غذایی را دوست نداشت؛ چند روز صبر کرده و دوباره امتحان کنید. همچنین شما می‌توانید طعم‌های دیگر را امتحان کنید یا ترکیبات غذا را تغییر دهید. برای مثال می‌توانید میزان شیر را کم کرده و به غلات اضافه کنید.

غذای نوزاد 7 تا 12 ماهگی

بعد از اینکه نوزاد مصرف غذاهای تک ماده‌ای را پذیرفت؛ شما می‌توانید غذاهای حجیم‌تر و چند ترکیبی را به او بدهید. مثلا می‌توانید ترکیب مرغ و هویج پخته شده را امتحان کنید. همچنین از دادن غذاهای سفت و خام به کودک پرهیز کنید. غذا باید به‌اندازه‌ای نرم باشد که در دست له شود. همچنین غذاهای حساسیت‌زا را شناخته و از دادن آن‌ها به نوزاد پرهیز کنید. در سنین بالاتر و نزدیک 12 ماهگی شما می‌توانید غذاهای بزرگ‌تر به نوزاد بدهید؛ چرا که او توانایی جویدن غذا را پیدا کرده است. همچنین می‌توانید از گوشت‌های پوره شده مانند گوشت گاو استفاده کنید.

غذاهایی که نباید به نوزاد دهیم؟

گزینه‌های زیادی برای شروع غذای کمکی نوزاد وجود دارد؛ شروع تخم‌مرغ برای نوزاد و سن شروع غذای کمکی نوزاد از سن شش ماهگی است؛ اما نباید از تخم مرغ خام یا نیمه‌پخته استفاده کنید. درمقابل برخی از غذاها نباید به نوزاد داده شوند:

مصرف شیرهای کم‌چرب و شیرهای سویا، شیرنارگیل و شیر بادام تا پیش از 2 سالگی توصیه نمی‌شود. همچنین تا 3 سالگی نباید مواد خوراکی سفت مانند آجیل و سبزیجات نپخته به نوزاد بدهید. این رفتار خطر خفگی نوزاد را به همراه دارد.

نکات در مورد شروع غذای جامد به نوزادان

می‌دانید که چگونه غذای کمکی نوزاد را شروع کنیم؟ اگر قصد شروع غذای کمکی نوزاد را دارید؛ به چند نکته کلیدی توجه داشته باشید:

• از 6 ماهگی شروع کنید: هرچند برخی از متخصصین اجازه می‌دهند که نوزاد از 4 ماهگی غذا جامد مصرف کند؛ اما بهترین زمان برای این منظور، 6 ماهگی کودک است. خیلی از نوزادان از نظر رشدی، تا 6 الی 8 ماهگی آمادگی خوردن غذای جامد را ندارند.
• از غذای واقعی شروع کنید: بهتر است برای تغذیه نوزاد با غذای کمکی از غذاهای خانگی که خودتان تهیه می‌کنید؛ استفاده کنید. چرا که غذاهای کمکی آماده کیفیت و خوبی ندارند. می‌توانید به سادگی انواع پوره میوه یا سبزی را تهیه کنید. سیب‌زمینی، آووکادو، موز، نخود و غیره انتخاب‌های خوبی هستند.
• پوره‌های آب‌دار و رقیق تهیه کنید: زمانی که می‌خواهید اولین غذای کمی نوزاد را به او بدهید؛ از پوره‌های آبدار و رقیق استفاده کنید. اولین غذای کمکی نوزاد باید رقیق و آبکی باشد تا بافتی شبیه به شیر داشته باشد. برای این منظور مقدار بیشتری شیر یا آب به پوره‌ها اضافه کنید. بعد از اینکه نوزاد شیوه استفاده از قاشق را یاد گرفت؛ می‌توانید غذا کمکی با بافت غلیظ‌تر را امتحان کنید.
• از روزی یک وعده شروع کنید: اولین ماه‌های شروع غذا کمکی، برای معرفی بافت‌ها و طعم‌های جدید به کودک فرصت خوبی است تا کودک مهارت غذا خوردن را یاد بگیرد. باید آهسته شروع کنید و تنها یک بار در روز به نوزاد غذا بدهید. این کار را زمانی انجام بدهید که نوزاد سرحال و کمی گرسنه است. یک ساعت بعد از شیر خوردن، زمان خوبی برای دادن غذا کمکی است.
• شیر دادن به نوازد را قطع نکنید: زمانی که نوزاد شروع به خوردن غذا جامد می‌کند؛ همزمان شیر دادن را هم ادامه دهید. این کار را می‌توانید با شیر مادر یا شیر خشک ادامه دهید. کودک بعد از 2 سالگی بیشتر کالری و مواد مغذی مورد نیاز خود را از شیر دریافت می‌کند. تا یک سالگی و بعد از آن حجم مواد غذایی جامد کودک به‌اندازه‌ای نیست که بتواند تمام نیازهای بدن او را تامین کند. از طرفی کودک توانایی بلعیدن شیر را دارد؛ اما هنوز نمی‌تواند غذا کمکی را به‌سادگی مصرف کند.

• اگر کودک علاقه‌ای به خورد یک غذا خاص ندارد؛ نگران نشوید: زمانی‌که کودک از خوردن یک غذا خاص اجتناب می‌کند؛ دلسرد نشده و تلاش‌تان را ادامه دهید. همواره بهتر است تا ده بار کودک را در تماس با غذا جدید قرار دهید تا کودک از آن خوشش بیاید. حتی اگر کودک شما غذایی را برای اولین بار رد کرد؛ صبور باشید تا کودک به بافت و طعم غذا عادت کند. حتی می‌توانید آن غذا را با ماده غذایی دیگر که کودک دوست دارد؛ ترکیب کنید.
• غذای ارگانیک، گزینه بهتری است: بهتر است نوزاد تا جای ممکن، کمتر در معرض مواد سمی قرار بگیرد. مواد سمی یا آفت‌کش‌ها از جمله آنتی‌بیوتیک‌ها، هورمون‌های رشد مصنوعی و جانداران دستکاری شده ژنتیکی ضرر زیادی برای نوزاد دارند و بهتر است با استفاده از مواد غذایی ارگانیک، ترتیبی بدهید که نوزاد تا حد امکان در تماس با این مواد قرار نگیرد.
• غذاهای خوشمزه درست کنید: نوزاد هم مانند بزرگسالان، طعم‌ها را می‌فهمد و درک می‌کند. هرچند شما حق استفاده از نمک و شکر و ادویه را در غذا ندارید؛ اما هنوز نمی‌توانید در انتخاب مواد غذایی، به خوشمزه بودن آن‌ها توجه داشته باشید. غذاهای خوشمزه را انتخاب کنید: غذایی که از نظر شما خوشمزه باشد؛ برای کودک تان هم خوشمزه است.
• انعطاف‌پذیر باشید: شما یک فرد جدید در خانواده دارید که از ذائقه و سلیقه غذایی او بی‌اطلاع هستید. نوزاد ممکن است یک غذا را دوست داشته باشد و با یک غذا دیگر ارتباط برقرار نکند. همچنین نوزاد در زمان بیماری یا دندان درآوردن، ممکن است تا روزها تمایلی به مصرف غذا نداشته باشد. در این مواقع به نیازها و مشکلات و محدودیت‌های نوزاد توجه داشته باشید.
• غذا خوردن را به یک تجربه شیرین برای نوزاد تبدیل کنید: از اهداف شروع غذای کمکی نوزاد این است که نوزاد بتواند غذا خوردن را به یک شیوه مثبت تجربه کند؛ بنابراین او با غذا رابطه خوبی برقرار می‌کند و از خوردن طیف گسترده‌ای از غذاهای سالم در طول زندگی لذت می‌برد. بهتر است درخصوص موقعیت کودک، نوع غذا یا زمان روز توجه کافی را داشته باشید تا غذا خوردن برای کودک لذت بیشتری داشته باشد.
• اجازه بدهید کودک با غذا بازی کند: یکی از اشتباهات رایج والدین این است که غذا خوردن را برای کودک سخت و محدود کننده می‌کنند. بازی کردن با غذا توسط نوزاد به او این اجازه را می‌دهد که بهتر با غذا ارتباط برقرار کند و با بافت و بو و طعم غذا آشنا شود. این کار غذا خوردن را برای کودک جذاب‌تر می‌کند.

مدت زمان بین شیر و غذای کمکی نوزاد

از شش ماهگی و تا یک سالگی سن رشد نوزاد است که نوزاد به شیر مادر بسیار نیازمند است. بهتر است بعد از خوردن شیر مادر با فاصله کوتاهی غذای کمکی داده شود. برخی نوزادان دوست دارند بیشتر شیر مادر مصرف کنند. بهتر است غذای جامد برای نوزاد را در فواصل زمانی بیشتر و مقدار کمتر به نوزاد بدهید که وعده شیر مادر او تکمیل شود. توجه داشته باشید وقتی دفعات شیردهی نوزاد را بیشتر می‌کنید آب جوشیده را به صورت مداوم به او بدهید تا بیماری های گوارشی در کودکان ایجاد نشود و مدفوع نوزاد سفت و سخت نشود.

علائم حساسیت غذایی بعد از شروع غذای کمکی

به تمامی والدین توصیه می‌شود تا پس از شروع غذای کمکی حتما واکنش نوازاد خود را تحت نظر بگیرد و در صورت مشاهده علائم حساسیتی از جمله موارد زیر در اولین فرصت به پزشک مراجعه کنند:

• کهیر یا قرمزی پوست: کهیر معمولاً به‌صورت برجستگی‌های قرمز یا صورتی و خارش‌دار روی پوست ظاهر می‌شود و ممکن است در قسمت‌های مختلف بدن ایجاد شود.
• تورم لب، زبان یا صورت: تورم ناگهانی لب‌ها، زبان، پلک‌ها یا سایر قسمت‌های صورت می‌تواند نشانه واکنش حساسیتی باشد. تورم زبان یا گلو اهمیت بیشتری دارد، زیرا ممکن است مسیر تنفسی را تحت تأثیر قرار دهد و به ارزیابی فوری پزشکی نیاز داشته باشد.
• استفراغ: استفراغی که مدت کوتاهی پس از مصرف یک غذای جدید ایجاد شود، به‌خصوص اگر همراه با علائم پوستی یا تنفسی باشد، می‌تواند نشانه حساسیت غذایی باشد. استفراغ مکرر یا شدید نیز می‌تواند باعث کم‌ آبی بدن شود و باید جدی گرفته شود.
• خس ‌خس یا دشواری در تنفس: خس‌خس سینه، تنفس صدادار، سرفه مکرر، گرفتگی صدا یا دشواری در نفس کشیدن می‌توانند نشانه درگیری دستگاه تنفسی در یک واکنش حساسیتی شدید باشند.
• بی‌حالی شدید یا کاهش سطح هوشیاری: خواب‌آلودگی غیرعادی، ضعف شدید، پاسخ ندادن مانند حالت معمول یا کاهش سطح هوشیاری می‌تواند نشانه یک واکنش شدید و اختلال در وضعیت عمومی کودک باشد.

سخن آخر

برخلاف تصور عموم، شیر خشک یا شیر مادر در 2 سال اول زندگی برای تامین تمام نیازهای غذایی نوزاد کافی نیست. در این سن لازم است که نوزاد از غذای جامد به عنوان غذای کمکی استفاده کند. معمولا سن شروع غذای کمکی نوزاد از شش ماهگی است. در این سن از غذاهایی که منبع خوبی از آهن هستند؛ استفاده می‌کنند تا نیاز بدن نوزاد به آهن و روی تامین شود. غلات گندم گزینه خوبی دراین‌خصوص است. دادن غذای جامد به نوزاد شامل غذاهای پخته شده و پوره شده است. در ادامه با بزرگ‌تر شدن نوزاد می‌توان غذاهای دیگری مانند انواع میوه‌های خام یا پخته شده و گوشت و ماست و فرنی را هم به غذای کمکی نوزاد اضافه کرد. غذای کمکی تنها به‌عنوان غذای مکمل به نوزاد داده می‌شود و تا سن 2 سالگی نباید شیر مادر قطع شود.

سوالات متداول

1. آیا غذا کمکی به نوزاد بدهم؟

تا سن شش ماهگی نوزاد آمادگی خوردن غذای جامد را پیدا می‌کند. آن‌ها همچنین مهارت‌هایی مانند قورت دادن غذای جامد را پیدا می‌کنند.

2. چطور باید غذای جامد را به کودک معرفی کنم؟

معرفی غذا جامد به کودک شامل پوره کردن، بخارپز کردن یا له کردن غذا است. برای شروع غذای کمکی نوزاد می‌توانید از میوه‌ها شروع کنید؛ سپس به سراغ عدس آبپز رفته و برنج و راگی و غیره را امتحان کنید. بهتر است هر بار با یک غذا شروع کنید و 2 تا 3 روز آن را به نوزاد بدهید تا مطئن شوید که نوزاد هیچ واکنش آلرژیکی به غذا نشان نمی‌دهد. فراموش نکنید که غذا باید بدون ادویه و نمک و شکر باشد. برای شروع هر غذا جدید، ابتدا تنها یک قاشق غذا به نوزاد بدهید و واکنش او را بررسی کنید. اگر نوزاد امتناع کرد؛ بعد از یک هفته با غذای بیشتر امتحان کنید.

3. هرچند وقت یک بار و هر بار چقدر باید به نوزد غذا جامد داد؟

هر نوزاد 6 ماهگه می‌تواند در روز دو وعده غذایی شامل 2 تا 4 قاشق غذاخوری غذای جامد دریافت کند.

4. غذای نوزاد 6 ماهه چیست؟

غذای نوزاد 6 ماهه باید ساده و مشابه شیر مادر باشد. هیچ افزودنی و ادویه‌ای نباید به این غذا اضافه شود و بهتر است از تنها یک ماده خوراکی برای تهیه غذا نوزاد 6 ماهه استفاده کنید.