یبوست نوزاد؛ علت مدفوع نکردن و روش‌های ایمن درمان

یبوست نوزاد؛ علت، علائم و درمان فوری یبوست کودک

فهرست مطالب

مدفوع نکردن نوزاد برای چند روز می‌تواند باعث نگرانی والدین شود؛ به‌خصوص زمانی که نوزاد هنگام دفع زور می‌زند، گریه می‌کند یا شکمش سفت به نظر می‌رسد. بااین‌حال، کاهش تعداد دفعات دفع همیشه به معنی یبوست نیست. بعضی نوزادان، به‌ویژه نوزادانی که فقط با شیر مادر تغذیه می‌شوند، ممکن است پس از چند هفتگی چند روز دفع نداشته باشند، اما مدفوع آن‌ها همچنان نرم باشد و بدون درد خارج شود.

اگر مدفوع نوزاد نرم است، شیر را به‌خوبی می‌خورد، پوشک خیس کافی دارد و وزن‌گیری او مناسب است، چند روز مدفوع نکردن لزوماً نشانه یبوست نیست. اما در نوزادان بسیار کم‌سن، به‌خصوص زیر شش هفته، کاهش دفع ممکن است با کافی نبودن شیر دریافتی ارتباط داشته باشد و باید بررسی شود.  پرستار کودک در منزل تهران در این مواقع می‌توانند به والدین کمک کنند تا شرایط بهتری برای کودک فراهم کنند.

یبوست نوزاد چیست؟

یبوست وضعیتی است که در آن دفع مدفوع برای نوزاد دشوار یا دردناک می‌شود. مدفوع ممکن است خشک، سفت، تکه‌تکه، گلوله‌ای یا بزرگ‌تر از حد معمول باشد. گاهی نیز به دلیل عبور مدفوع سفت، رگه کوچکی از خون روی سطح آن دیده می‌شود. کم بودن تعداد دفعات دفع به‌تنهایی معیار دقیقی برای تشخیص یبوست نیست؛ زیرا الگوی دفع در نوزادان بسیار متفاوت است. ممکن است یک نوزاد چند بار در روز و نوزادی دیگر هر چند روز یک‌بار مدفوع کند و هر دو وضعیت طبیعی باشد.

تفاوت مدفوع نکردن با یبوست واقعی

در یبوست واقعی، معمولاً یکی یا چند مورد زیر وجود دارد:

  • مدفوع سفت، خشک یا گلوله‌ای
  •  گریه و درد هنگام دفع
  •  زور زدن طولانی بدون نتیجه
  • کاهش واضح دفع نسبت به الگوی معمول نوزاد
  • شکم سفت یا متورم
  • کاهش اشتها یا بی‌قراری
  • ایجاد ترک یا زخم کوچک اطراف مقعد
  • مشاهده رگه خون روی سطح مدفوع سفت

اگر نوزاد چند روز دفع نداشته، اما پس از آن مدفوعی نرم و بدون درد دفع می‌کند، احتمال دارد دچار یبوست نباشد.

تشخیص یبوست در نوزادان

آیا زور زدن و قرمز شدن صورت نوزاد نشانه یبوست است؟

بسیاری از نوزادان هنگام دفع، صورت خود را قرمز می‌کنند، ناله می‌کنند، پاهایشان را جمع می‌کنند یا چند دقیقه زور می‌زنند. این رفتار همیشه نشانه یبوست نیست. نوزاد هنوز در حال یادگیری هماهنگ کردن فشار عضلات شکم با شل کردن عضلات مقعد است. اگر پس از این حرکات، مدفوع نرم خارج شود، معمولاً مشکل یبوست وجود ندارد. اما زور زدن همراه با مدفوع سفت، گریه شدید یا درد می‌تواند نشانه یبوست باشد.

چند روز مدفوع نکردن نوزاد طبیعی است؟

تعداد دفعات طبیعی دفع به سن، نوع تغذیه و الگوی معمول هر نوزاد بستگی دارد:

وضعیت نوزاد تفسیر احتمالی
مدفوع نرم، شیر خوردن مناسب و وزن‌گیری طبیعی معمولاً یبوست نیست
مدفوع خشک، گلوله‌ای یا دفع دردناک احتمال یبوست وجود دارد
نوزاد شیرخوار زیر شش هفته با کاهش محسوس دفع باید کافی بودن شیر دریافتی بررسی شود
نوزاد بالای شش هفته با چند روز فاصله بین دفع و مدفوع نرم می‌تواند طبیعی باشد
دفع نکردن همراه با استفراغ، تب، تورم شکم یا بی‌حالی نیازمند بررسی سریع پزشکی است

نوزادی که بین چهار روز تا شش هفته سن دارد و به‌خوبی از شیر مادر تغذیه می‌کند، معمولاً باید حداقل دو مدفوع زرد در روز داشته باشد. اگر چنین نوزادی طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت مدفوع نکرده باشد، بهتر است وضعیت شیردهی و کافی بودن شیر توسط پزشک یا مشاور شیردهی بررسی شود. بعد از حدود شش هفتگی، ممکن است دفعات دفع در نوزاد شیرخوار کمتر شود. بعضی نوزادان در این سن چند روز و گاهی نزدیک یک هفته دفع ندارند، اما اگر مدفوع نرم باشد، نوزاد به‌خوبی شیر بخورد و وزن‌گیری مناسبی داشته باشد، این وضعیت لزوماً غیرطبیعی نیست.

علت مدفوع نکردن و یبوست نوزاد

یبوست نوزاد می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد. سن، نوع تغذیه، زمان شروع غذای کمکی و وضعیت عمومی نوزاد در تشخیص علت اهمیت دارند.

تغییر طبیعی الگوی دفع

در هفته‌های ابتدایی تولد، نوزاد ممکن است چند بار در روز مدفوع کند. با رشد دستگاه گوارش، دفعات دفع در بعضی نوزادان کاهش پیدا می‌کند. این تغییر در صورتی که مدفوع نرم باشد و نوزاد علائم دیگری نداشته باشد، می‌تواند بخشی از روند طبیعی رشد باشد.

علت یبوست نوزاد و کودک و درمان فوری آن در خانه

کافی نبودن شیر دریافتی

در نوزادان کم‌سن، به‌ویژه زیر شش هفته، مدفوع نکردن ممکن است نشانه کافی نبودن شیر دریافتی باشد. در این وضعیت باید به مواردی مانند نحوه گرفتن سینه، تعداد دفعات شیردهی، صدای بلع، تعداد پوشک خیس و روند وزن‌گیری توجه شود. کاهش پوشک خیس، خواب‌آلودگی غیرعادی، مکیدن ضعیف یا وزن‌گیری نامناسب نیازمند بررسی پزشک یا مشاور شیردهی است.

شیر خشک و تغییر نوع تغذیه

یبوست ممکن است پس از شروع شیر خشک یا تغییر از شیر مادر به شیر خشک دیده شود. شیر خشک نسبت به شیر مادر ترکیب متفاوتی دارد و ممکن است مدفوع بعضی نوزادان را سفت‌تر کند. این موضوع به معنی نامناسب بودن همه شیرخشک‌ها نیست و نباید نوع شیر خشک بدون نظر پزشک مرتب تغییر کند.

آماده‌سازی نادرست شیر خشک

کم یا زیاد کردن آب شیر خشک می‌تواند برای نوزاد خطرناک باشد. برای آماده‌سازی شیر خشک باید ابتدا مقدار دقیق آب درج‌شده روی بسته اندازه‌گیری و سپس پودر اضافه شود. اضافه کردن پودر بیشتر ممکن است مخلوط را غلیظ کند و احتمال کم‌آبی یا مشکلات گوارشی را افزایش دهد. اضافه کردن آب بیش از مقدار توصیه‌شده نیز مواد مغذی دریافتی نوزاد را کاهش می‌دهد و می‌تواند تعادل آب و املاح بدن را مختل کند.

شروع غذای کمکی

شروع غذای جامد یکی از زمان‌هایی است که ممکن است الگوی دفع نوزاد تغییر کند. دستگاه گوارش باید خود را با مواد غذایی جدید سازگار کند و مصرف غذاهای کم‌فیبر یا مایعات ناکافی می‌تواند مدفوع را سفت کند.

دریافت ناکافی مایعات

بیماری، تب، کاهش شیر خوردن یا درآوردن دندان ممکن است موجب شود نوزاد مایعات کمتری دریافت کند. کاهش مایعات می‌تواند باعث سفت شدن مدفوع شود. در نوزادان کم‌سن، جبران مایعات باید براساس نوع تغذیه و با نظر پزشک انجام شود.

بیماری‌ها و مشکلات زمینه‌ای

بیشتر موارد یبوست در کودکان علت عملکردی یا تغذیه‌ای دارند؛ اما یبوست شدید از بدو تولد یا همراهی آن با علائم خاص می‌تواند به‌ندرت نشانه بیماری‌هایی مانند هیرشپرونگ، اختلالات مادرزادی روده، مشکلات عصبی، کم‌کاری تیروئید یا فیبروز کیستیک باشد. دفع نشدن اولین مدفوع نوزاد یا مکونیوم در ۴۸ ساعت ابتدایی، استفراغ سبز، اتساع شکم و رشد نامناسب از علائم هشدار مهم هستند

به نقل از وبسایت رسمی medlineplus :

یبوست زمانی رخ می دهد که مدفوع برای مدت طولانی در روده بزرگ باقی بماند. آب بیش از حد توسط روده بزرگ جذب می شود و مدفوع سفت و خشک باقی می ماند. یبوست ممکن است ناشی از:

  • نادیده گرفتن میل به استفاده از توالت
  • نخوردن فیبر کافی
  • ننوشیدن مایعات کافی
  • تغییر به غذاهای جامد یا از شیر مادر به شیر خشک (شیرخواران)
  • تغییرات در موقعیت، مانند سفر، شروع مدرسه، یا رویدادهای استرس زا

دلایل پزشکی یبوست ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  1. بیماری های روده، مانند بیماری هایی که بر ماهیچه ها یا اعصاب روده تأثیر می گذارد
  2. سایر شرایط پزشکی که بر روده تأثیر می گذارد
  3. استفاده از داروهای خاص
  4. کودکان ممکن است تمایل به اجابت مزاج را نادیده بگیرند زیرا:
  5. آنها برای آموزش توالت آماده نیستند
  6. آنها یاد می گیرند که حرکات روده خود را کنترل کنند
  7. آنها قبلاً مدفوع دردناکی داشته اند و می خواهند از آن اجتناب کنند
  8. آنها نمی خواهند از مدرسه یا توالت عمومی استفاده کنند

عوارض یبوست در کودکان و نوزادان

علائم یبوست نوزاد

علائم یبوست ممکن است از نوزادی به نوزاد دیگر متفاوت باشد، اما موارد زیر شایع‌تر هستند:

  •  دفع مدفوع کمتر از الگوی همیشگی
  •  مدفوع سفت، خشک یا گلوله‌ای
  •  مدفوع بسیار بزرگ و دردناک
  •  گریه یا بی‌قراری هنگام دفع
  •  زور زدن بیش از حد
  •  شکم سفت یا نفخ‌کرده
  •  کاهش اشتها
  •  گاز و مدفوع بدبوتر از معمول
  •  رگه خون روی سطح مدفوع
  •  ترک یا زخم اطراف مقعد

برای تشخیص، بهتر است چند نشانه در کنار هم بررسی شوند. تعداد کم دفع، بدون مدفوع سفت یا دردناک، الزاماً یبوست محسوب نمی‌شود.

برای اینکه نوزاد مدفوع کند چه کار کنیم؟

والدینی که می‌پرسند «چیکار کنم نوزادم مدفوع کنه؟» ابتدا باید سن، نوع تغذیه، قوام آخرین مدفوع و حال عمومی نوزاد را در نظر بگیرند. درمان خانگی مدفوع نکردن نوزاد یک‌ماهه با راهکار مناسب برای نوزادی که غذای کمکی مصرف می‌کند یکسان نیست.

بررسی کنید آیا نوزاد واقعاً یبوست دارد

اگر آخرین مدفوع نرم بوده، نوزاد شیر را به‌خوبی می‌خورد، شکمش متورم نیست و وزن‌گیری مناسبی دارد، ممکن است کم بودن دفعات دفع بخشی از الگوی طبیعی او باشد. اما اگر مدفوع خشک است، نوزاد درد دارد یا وضعیت او نسبت به روزهای قبل تغییر کرده، احتمال یبوست بیشتر است.

حرکت دادن پاها مانند دوچرخه

نوزاد را به پشت روی سطحی ایمن قرار دهید و پاهای او را به‌آرامی مانند حرکت دوچرخه حرکت دهید. این حرکت می‌تواند به فعالیت طبیعی روده و خروج گاز کمک کند. حرکات باید آرام باشند و در صورت ناراحتی یا گریه شدید نوزاد متوقف شوند.

ماساژ ملایم شکم

با دست گرم و فشار بسیار ملایم، شکم نوزاد را در جهت حرکت عقربه‌های ساعت ماساژ دهید. از وارد کردن فشار زیاد به شکم خودداری کنید. اگر شکم نوزاد متورم، سفت یا دردناک است، به‌جای ماساژ دادن با پزشک تماس بگیرید.

حمام گرم

حمام با آب ولرم ممکن است به آرام شدن نوزاد و شل شدن عضلات او کمک کند. آب نباید داغ باشد و نوزاد حتی برای چند ثانیه نباید بدون مراقبت در حمام باقی بماند.

ادامه منظم شیر خوردن

در بیشتر نوزادان، شیر مادر یا شیر خشک همچنان منبع اصلی تغذیه و مایعات است. شیردهی منظم را ادامه دهید و شیر خشک را دقیقاً مطابق دستور روی بسته آماده کنید. از رقیق یا غلیظ کردن خودسرانه شیر خشک برای برطرف کردن یبوست خودداری کنید.

درمان مدفوع نکردن نوزاد زیر شش هفته

در نوزاد شیرخوار زیر شش هفته، کاهش دفع باید جدی‌تر بررسی شود؛ زیرا ممکن است نشان دهد نوزاد شیر کافی دریافت نمی‌کند. اگر نوزاد زیر شش هفته طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت مدفوع نکرده است، بهتر است با پزشک، ماما یا مشاور شیردهی تماس بگیرید؛ به‌خصوص اگر پوشک خیس کم شده، نوزاد خواب‌آلود است یا وزن‌گیری مناسبی ندارد. برای این گروه سنی نباید بدون توصیه پزشک آب، آبمیوه، داروی گیاهی، ملین یا شیاف استفاده شود.

علت یبوست نوزاد

درمان یبوست نوزاد یک‌ماهه

برای درمان یبوست نوزاد یک‌ماهه ابتدا باید مشخص شود که مدفوع واقعاً سفت و دردناک است یا فقط دفعات دفع کم شده است.

اقدامات اولیه عبارت‌اند از:

  • ادامه منظم شیر مادر یا شیر خشک
  •  بررسی صحیح بودن شیردهی
  •  کنترل تعداد پوشک خیس
  • آماده کردن شیر خشک با نسبت دقیق آب و پودر
  •  حرکت آرام پاها مانند دوچرخه
  •  ماساژ بسیار ملایم شکم
  •  تماس با پزشک در صورت ادامه مشکل یا وجود درد

برخی منابع آمریکایی در شرایط خاص استفاده درمانی از مقدار محدودی آب سیب یا گلابی را برای نوزادان بالای یک ماه مطرح کرده‌اند؛ اما سازمان جهانی بهداشت تغذیه انحصاری با شیر مادر و ندادن آب یا نوشیدنی دیگر را تا شش‌ماهگی توصیه می‌کند. به دلیل تفاوت دستورالعمل‌ها و حساس بودن سن نوزاد، آب یا آبمیوه را فقط با تأیید پزشک اطفال استفاده کنید.

درمان خانگی مدفوع نکردن نوزاد دوماهه

اگر نوزاد دوماهه چند روز مدفوع نکرده، ابتدا آخرین مدفوع او را بررسی کنید. اگر مدفوع نرم بوده، نوزاد به‌خوبی شیر می‌خورد، پوشک خیس کافی دارد، شکمش متورم نیست و وزن‌گیری مناسبی دارد، ممکن است کاهش دفعات دفع طبیعی باشد؛ به‌خصوص اگر با شیر مادر تغذیه می‌شود.

برای درمان خانگی مدفوع نکردن نوزاد دوماهه می‌توان اقدامات کم‌خطر زیر را انجام داد:

  •  ادامه منظم شیردهی
  •  حرکت ملایم پاها مانند دوچرخه
  •  جمع کردن آرام زانوها به سمت شکم و سپس رها کردن
  •  ماساژ بسیار ملایم شکم
  •  حمام ولرم
  •  بررسی نسبت صحیح آب و پودر در شیر خشک

اگر مدفوع نوزاد سفت است، هنگام دفع درد زیادی دارد یا پس از چند روز بهتر نمی‌شود، با پزشک اطفال تماس بگیرید. برای نوزاد دوماهه بدون نظر پزشک از آب، آبمیوه، شیاف، ملین یا روش‌های تحریک مقعد استفاده نکنید.

 

درمان یبوست نوزاد سه تا شش‌ماهه

در این سن نیز نوع تغذیه اهمیت دارد. اگر نوزاد فقط شیر مادر یا شیر خشک دریافت می‌کند، اقدامات اولیه شامل ادامه تغذیه، بررسی شیر خوردن، حرکت پاها و ماساژ ملایم است.

در صورت تداوم یبوست، پزشک ممکن است با توجه به سن، وزن و شرایط نوزاد راهکار تغذیه‌ای یا دارویی مناسبی پیشنهاد دهد. از دادن خودسرانه آب، آبمیوه، عرقیات و داروها خودداری کنید.

درمان یبوست بعد از شروع غذای کمکی

اگر نوزاد غذای کمکی را شروع کرده است، کمبود فیبر و مایعات می‌تواند در سفت شدن مدفوع نقش داشته باشد. در این شرایط، می‌توان متناسب با سن و برنامه غذایی نوزاد از مواد غذایی نرم و فیبردار استفاده کرد؛ از جمله:

  • پوره گلابی
  •  پوره آلو
  •  پوره هلو
  •  نخودفرنگی
  •  لوبیای کاملاً پخته و پوره‌شده
  •  جو دوسر متناسب با سن
  • سبزیجات پخته و نرم

برنج و غلات برنجی ممکن است در بعضی کودکان مدفوع را سفت‌تر کنند. مقدار و نوع غذای کمکی باید متناسب با سن نوزاد و توصیه پزشک یا متخصص تغذیه باشد.

برای شل شدن شکم بچه چی خوبه؟

منظور از درمان یبوست، ایجاد اسهال یا بیش از حد شل کردن شکم کودک نیست. هدف این است که مدفوع نرم، شکل‌گرفته و بدون درد دفع شود. برای نوزادی که غذای کمکی را شروع کرده، پوره گلابی، آلو، هلو، نخودفرنگی و سایر غذاهای متناسب با سن و دارای فیبر می‌توانند مفید باشند. برای نوزادی که هنوز غذای کمکی نمی‌خورد، نباید بدون نظر پزشک ماده غذایی، آبمیوه یا نوشیدنی جدیدی اضافه شود. اگر سؤال شما این است که «برای یبوست بچه چی خوبه؟»، پاسخ به سن کودک بستگی دارد. راهکار مناسب برای کودک بالای یک سال می‌تواند شامل آب کافی، میوه، سبزیجات، غلات کامل و فعالیت بدنی باشد؛ اما این توصیه‌ها را نباید بدون تغییر برای نوزاد کم‌سن اجرا کرد.

مادر شیرده برای یبوست نوزاد چه بخورد؟

مادر شیرده بهتر است برای سلامت خود و حفظ شیردهی، رژیم غذایی متعادل، میوه، سبزیجات، منابع پروتئینی و مایعات کافی مصرف کند. بااین‌حال، غذای مشخصی وجود ندارد که بتوان گفت با خوردن آن توسط مادر، یبوست نوزاد فوراً درمان می‌شود. در نوزادان زیر شش هفته، مهم‌تر از تغییر رژیم مادر، بررسی کافی بودن شیر دریافتی، نحوه صحیح گرفتن سینه، تعداد دفعات شیردهی، پوشک خیس و روند وزن‌گیری است. حذف لبنیات، گندم یا مواد غذایی دیگر از رژیم مادر فقط زمانی باید انجام شود که پزشک به حساسیت غذایی مشکوک باشد. رژیم‌های حذفی خودسرانه ممکن است تغذیه مادر را محدود کنند، بدون اینکه علت اصلی مشکل نوزاد را برطرف کنند.

درمان یبوست نوزاد

آیا شیر خشک باعث یبوست نوزاد می‌شود؟

ممکن است مدفوع نوزاد بعد از شروع شیر خشک نسبت به زمان تغذیه انحصاری با شیر مادر، سفت‌تر یا حجیم‌تر شود. بعضی نوزادان نیز پس از تغییر نوع شیر خشک برای مدتی تغییراتی در الگوی دفع دارند.

بااین‌حال، هر تغییر در مدفوع به معنی نامناسب بودن شیر خشک نیست. پیش از عوض کردن شیر خشک، موارد زیر را بررسی کنید:

  • نسبت آب و پودر دقیق باشد.
  •  پیمانه مخصوص همان محصول استفاده شود.
  • آب ابتدا اندازه‌گیری و سپس پودر اضافه شود.
  •  نوزاد مقدار کافی شیر دریافت کند.
  •  نوع شیر خشک بدون نظر پزشک مرتب تغییر نکند.

اگر یبوست بعد از شروع شیر خشک شدید شده یا با کاهش وزن، استفراغ، خون در مدفوع یا بی‌حالی همراه است، پزشک باید نوزاد را بررسی کند.

آیا آب یا آبمیوه برای یبوست نوزاد مناسب است؟

دستورالعمل‌های پزشکی درباره استفاده درمانی از آب یا آبمیوه در نوزادان کم‌سن کاملاً یکسان نیستند. بعضی منابع بالینی آمریکایی برای نوزاد بالای یک ماه و در شرایط مشخص، مقدار محدودی آب یا آب سیب و گلابی را مطرح می‌کنند. در مقابل، WHO توصیه می‌کند نوزاد شیرخوار تا شش‌ماهگی به‌جز شیر مادر، حتی آب دریافت نکند. آکادمی اطفال آمریکا نیز مصرف معمول آبمیوه را برای زیر یک سال توصیه نمی‌کند. برای نوزاد زیر شش ماه، آب، آب سیب، آب گلابی یا آب آلو را فقط زمانی استفاده کنید که پزشک اطفال با توجه به سن، وزن، نوع تغذیه و شرایط نوزاد آن را توصیه کرده باشد.

آیا استفاده از شیاف برای نوزاد بی‌خطر است؟

گاهی پزشک برای یبوست مشخص و مقاوم، استفاده محدود از شیاف گلیسیرین یا داروی دیگری را تجویز می‌کند. بااین‌حال، شیاف نباید به راهکار همیشگی برای هر بار مدفوع نکردن نوزاد تبدیل شود.

استفاده مکرر یا خودسرانه از شیاف می‌تواند تشخیص علت اصلی مشکل را به تأخیر بیندازد. پیش از استفاده، به‌خصوص در نوزاد کم‌سن، با پزشک مشورت کنید.

درمان دارویی یبوست نوزاد

اگر راهکارهای اولیه مؤثر نباشند، پزشک ممکن است براساس سن و وضعیت نوزاد داروی خوراکی، پودر محلول، شربت یا شیاف تجویز کند. نوع دارو و مقدار آن باید دقیقاً توسط پزشک تعیین شود.

برای درمان یبوست نوزاد از موارد زیر به‌صورت خودسرانه استفاده نکنید:

  • روغن معدنی
  • ملین‌های محرک
  •  تنقیه
  •  داروهای بزرگسالان
  •  عرقیات گیاهی
  •  روغن کرچک
  •  صابون یا روش‌های تحریک مقعد
  •  تغییر خودسرانه مقدار شیر یا آب

Mayo Clinic استفاده از روغن معدنی، ملین‌های محرک و تنقیه را برای درمان یبوست نوزاد توصیه نمی‌کند.

تشخیص یبوست نوزاد

عوارض یبوست نوزاد

یبوست درمان‌نشده یا تکرارشونده ممکن است باعث مشکلات زیر شود:

  •  درد و ترس هنگام دفع
  •  ترک پوستی اطراف مقعد
  •  مشاهده خون روی مدفوع
  •  کاهش اشتها
  •  بی‌قراری و اختلال خواب
  •  باقی ماندن مقدار زیادی مدفوع در روده
  •  تشدید سفتی مدفوع

در کودکان بزرگ‌تر، تجربه دفع دردناک ممکن است باعث نگه داشتن ارادی مدفوع شود و چرخه یبوست را ادامه دهد. این رفتار بیشتر در کودکانی دیده می‌شود که توانایی کنترل دفع دارند و نباید به نوزادان یک یا دوماهه نسبت داده شود.

چه زمانی برای یبوست نوزاد به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر یبوست پس از چند روز بهتر نشد یا مرتب تکرار می‌شود، با پزشک اطفال تماس بگیرید. همچنین در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر، ارزیابی پزشکی را به تأخیر نیندازید:

  •  شکم متورم، سفت یا دردناک
  •  استفراغ، به‌خصوص استفراغ سبز
  •  تب
  •  نخوردن شیر یا کاهش واضح اشتها
  • بی‌حالی یا خواب‌آلودگی غیرعادی
  •  گریه شدید و مداوم
  •  کاهش تعداد پوشک خیس
  •  نشانه‌های کم‌آبی
  •  خون قابل‌توجه در مدفوع
  •  وزن‌گیری نامناسب یا کاهش وزن
  •  مدفوع بسیار باریک و غیرطبیعی
  •  یبوست شدید از روزها یا هفته‌های اول تولد
  •  دفع نشدن مکونیوم تا ۴۸ ساعت اول تولد

یبوست همراه با تورم شکم، استفراغ، تب، غذا نخوردن یا بی‌حالی می‌تواند نیازمند بررسی فوری باشد.

چگونه از یبوست نوزاد پیشگیری کنیم؟

همه موارد یبوست نوزاد قابل پیشگیری نیستند، اما رعایت چند نکته می‌تواند احتمال بروز آن را کاهش دهد. شیر دادن منظم و توجه به نشانه‌های گرسنگی نوزاد، بررسی صحیح بودن شیردهی و پیگیری روند وزن‌گیری از اقدامات مهم در ماه‌های نخست زندگی هستند. اگر نوزاد با شیر خشک تغذیه می‌شود، شیر باید دقیقاً براساس دستور درج‌شده روی محصول آماده شود و از تغییر پی‌درپی نوع شیر خشک بدون نظر پزشک خودداری شود. غذای کمکی نیز باید در زمان مناسب و به‌صورت تدریجی آغاز شود تا دستگاه گوارش نوزاد فرصت سازگاری با مواد غذایی جدید را داشته باشد. پس از شروع غذای کمکی، استفاده از میوه‌ها و سبزیجات متناسب با سن و تأمین مایعات موردنیاز براساس توصیه پزشک می‌تواند به حفظ نرمی مدفوع کمک کند. همچنین برای پیشگیری یا درمان یبوست، نباید بدون نظر پزشک از دارو، شیاف، ملین یا روش‌های تحریک مقعد استفاده کرد

 

درمان فوری یبوست نوزاد در خانه

سخن پایانی

مدفوع نکردن نوزاد همیشه به معنی یبوست نیست. قوام مدفوع، درد هنگام دفع، سن نوزاد، نوع تغذیه، وضعیت شیر خوردن، تعداد پوشک خیس و وزن‌گیری باید در کنار یکدیگر بررسی شوند. اگر مدفوع نرم است و نوزاد حال عمومی مناسبی دارد، فاصله چندروزه میان دفع‌ها ممکن است طبیعی باشد. اما مدفوع سفت و دردناک، کاهش شیر خوردن، تورم شکم، استفراغ، تب، بی‌حالی یا وزن‌گیری نامناسب نیازمند بررسی پزشک است. برای نوزادان کم‌سن، به‌ویژه زیر شش ماه، آب، آبمیوه، شیاف، ملین و درمان‌های گیاهی را بدون توصیه پزشک استفاده نکنید. این محتوا جنبه آموزشی دارد و جایگزین معاینه و تشخیص پزشک اطفال نیست

سوالات متداول
تعداد روزها به‌تنهایی تعیین‌کننده نیست. اگر مدفوع نرم باشد و نوزاد حال عمومی، شیر خوردن و وزن‌گیری مناسبی داشته باشد، چند روز دفع نکردن در نوزاد بالای شش هفته می‌تواند طبیعی باشد. در نوزاد زیر شش هفته، کاهش دفع باید از نظر کافی بودن شیر بررسی شود.
اگر نوزاد شیر می‌خورد، پوشک خیس کافی دارد، شکمش متورم نیست و آخرین مدفوع نرم بوده، می‌توانید شیردهی را ادامه دهید و از حرکت ملایم پاها و ماساژ آرام شکم استفاده کنید. اگر مدفوع سفت است، نوزاد درد دارد یا مشکل ادامه پیدا کرد، با پزشک تماس بگیرید.
درمان فوری و یکسانی برای همه نوزادان وجود ندارد. ابتدا باید کافی بودن شیر، نحوه تغذیه، قوام مدفوع و علائم خطر بررسی شود. حرکت آرام پاها و ماساژ ملایم می‌توانند کمک‌کننده باشند؛ اما آب، آبمیوه، شیاف و دارو فقط با نظر پزشک استفاده شوند.
پاسخ به سن و نوع تغذیه بستگی دارد. در نوزاد کم‌سن، ادامه تغذیه مناسب، حرکت پاها و ماساژ ملایم معمولاً اولین اقدامات هستند. بعد از شروع غذای کمکی، پوره گلابی، آلو و برخی مواد فیبردار متناسب با سن می‌توانند مفید باشند.
بله، اگر نوزاد زور می‌زند اما در نهایت مدفوع نرم دفع می‌کند، این حالت می‌تواند طبیعی باشد. زور زدن همراه با مدفوع سفت، گریه شدید یا درد احتمال یبوست را بیشتر می‌کند.
یبوست واقعی در نوزادی که فقط شیر مادر می‌خورد کمتر دیده می‌شود. بعد از حدود شش هفتگی، بعضی نوزادان شیرخوار ممکن است چند روز دفع نداشته باشند، بدون اینکه یبوست داشته باشند.
شروع شیر خشک ممکن است در بعضی نوزادان قوام و دفعات مدفوع را تغییر دهد. آماده‌سازی شیر با نسبت نادرست آب و پودر نیز می‌تواند مشکل‌ساز باشد. تغییر نوع شیر خشک باید با نظر پزشک انجام شود.
ماساژ بسیار ملایم شکم و حرکت پاها شبیه دوچرخه ممکن است به حرکت روده و خروج گاز کمک کند. در صورت تورم، درد یا سفتی غیرعادی شکم، ماساژ ندهید و با پزشک تماس بگیرید.
خیر، عرقیات گیاهی، روغن کرچک، خاکشیر، بارهنگ یا سایر درمان‌های سنتی نباید بدون نظر پزشک به نوزاد داده شوند. مقدار ایمن و اثر این مواد برای نوزادان مشخص نیست و ممکن است باعث حساسیت، اختلال آب و املاح یا تأخیر در تشخیص بیماری شوند.
4.2/5 - (6 امتیاز)
Picture of میثم گنجی
میثم گنجی
اینجانب میثم گنجی کار پرستاری و مراقبت از بیمار و سالمند را به طور حرفه ای دنبال می کنم و همواره به ارائه خدمات با کیفیت و متناسب با نیاز هر فرد معتقد هستم. در طی این سال ها، با شرکت در کلاس ها و برگزاری دوره ها و کارگاه های آموزشی متعدد در این زمینه مهارت ها و تجربیات ارزشمندی کسب کرده ام که سعی دارم در اینجا با شما عزیزان اشتراک بذارم.
درخواست فوری پرستار و مشاوره رایگان
لطفا برای تکمیل این فرم، جاوا اسکریپت را در مرورگر خود فعال کنید.
سایر مقالات مرتبط
تزریقات در منزل
تزریقات در منزل
guest
0 دیدگاه
جهت دریافت مشاوره رایگان خدمات پرستاری در منزل، فرم زیر را تکمیل کرده و برای ما ارسال نمایید؛ کارشناسان زندگی برتر اکسین، در اسرع وقت با شما تماس خواهند گرفت.
لطفا برای تکمیل این فرم، جاوا اسکریپت را در مرورگر خود فعال کنید.